Η ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΣΤΑ ΝΕΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ: ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Διάλογος θέσεων, δίχως παρωπίδες

Πραγματοποιήθηκε με μεγάλη συμμετοχή ανθρώπων της αυτοδιοίκησης η ανοιχτή εκδήλωση- συζήτηση του ιστότοπου «ΡΩΓΜΕΣ» http://rogmeshra.blogspot.com/ στις 25.09.2019 στην αίθουσα Καστελάκη του ΕΒΕΗ, με κεντρικούς εισηγητές  τους Μενέλαο Μποκέα, δήμαρχο Μαλεβιζίου, Γρηγόρη Πασπάτη, πρόεδρο του δημοτικού συμβουλίου Ηρακλείου και Ηλία Λυγερό, επικεφαλής «Ηράκλειο Ενεργοί Πολίτες». Το θέμα, «Η τοπική αυτοδιοίκηση στα νέα δεδομένα: Συγκλίσεις, διαχείριση, αποτελεσματικότητα», παρέπεμπε στο νέο θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας του Κλεισθένη, (νόμος 4555/2018) μετά από τις τελευταίες αλλαγές που προέκυψαν (νόμος 4623/2019) με το επιχείρημα της «κυβερνησιμότητας».

Κάτω από αυτό το πρίσμα διατυπώθηκαν από τους διοργανωτές τα εξής κεντρικά ερωτήματα:

-   Ποια μορφή δημοκρατίας και αντιπροσωπευτικότητας διαμορφώνει προωθητική δυναμική για συμμετοχή στα κοινά και στην εξέλιξη των κοινωνιών;

-    Αποτελεί εν τέλει η δημοκρατία τροχοπέδη για την αποτελεσματικότητα;

-   Αποτελεί η εκ των υστέρων παρέμβαση της κεντρικής εξουσίας στο νόμο Κλεισθένη, βάση του οποίου διεξήχθησαν οι εκλογές, μια επιλογή που μπορεί να συμβάλλει στην εύρυθμη λειτουργία της τοπικής αυτοδιοίκησης και της δημοκρατίας και στην ενίσχυση του κύρους τους;

Αναφορικά με τα κεντρικά αυτά ερωτήματα πήραν το λόγο και τοποθετήθηκαν: η Βαγγελιώ Σχοιναράκη, δημοτική σύμβουλος Ηρακλείου και επικεφαλής της παράταξης «Ηράκλειον Αξίζει», ο Ευριπίδης Κουκιαδάκης, δημοτικός σύμβουλος Ηρακλείου και επικεφαλής της παράταξης «ΣΥΝεργασία για το Ηράκλειο», ο Νίκος Γιαλιτάκης, δημοτικός σύμβουλος του δήμου Ηρακλείου με την παράταξη «Ηράκλειο 3.7.5.», ο Μανόλης Διαμαντάκης, δημοτικός σύμβουλος του δήμου Χερσονήσου, επικεφαλής της παράταξης «Δύναμη Δημιουργίας» καθώς και ο τέως ευρωβουλευτής  και βουλευτής Σπύρος Δανέλης.

Τοποθετήθηκαν επίσης πλήθος πολιτών, αναδεικνύοντας τις διαστάσεις νομικές και πολιτικές που εμπεριέχονται στα εκλογικά συστήματα εκπροσώπησης, καθώς και στα  μοντέλα, τους τρόπους και τις πρακτικές διαχείρισης, λειτουργίας και οργάνωσης της καθημερινότητας των δήμων.

Όλες οι απόψεις ήταν τεκμηριωμένες και διατυπώθηκαν με τρόπο που διευκόλυνε έναν διάλογο επιχειρημάτων, που δημιούργησε ανάγκες συνέχισής του.

Το μεγάλο στοίχημα της αναλογικής εκπροσώπησης, καθώς και της δημοκρατικής διακυβέρνησης με αμεσοδημοκρατικά  χαρακτηριστικά στο χώρο της τοπικής αυτοδιοίκησης, περνάει από ένα στάδιο παλινωδιών και αλληλοσυγκρουόμενων θεσμικών πλαισίων, στο επίπεδο της κοινωνικής διεκδίκησης και της αλλαγής οπτικής-κουλτούρας των αυτοδιοικητικών στελεχών και παρατάξεων.

Αποτελεί για την κοινωνία και τους αιρετούς μια πρόκληση και ένα γενικότερο στοίχημα δημοκρατικής ωρίμανσης και συνεργατικής αντίληψης, το πέρασμα από το συγκεντρωτικό, δημαρχοκεντρικό  μοντέλο και το αντίστοιχο πρωθυπουργοκεντρικό, σε μοντέλα ενίσχυσης του ρόλου της κοινωνίας των πολιτών, των δημοτικών και περιφερειακών συμβουλίων καθώς και της βουλής. Δηλαδή την αλλαγή παραδείγματος και τη συνολική μετεξέλιξη του πολιτικούς συστήματος.

Ιστότοπος «ΡΩΓΜΕΣ»                                                

Παρασκευή 27 Σεπτεμβρίου 2019

ΕΚΔΗΛΩΣΗ-ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ

Δελτίο τύπου

ο ιστότοπος «ΡΩΓΜΕΣ» http://rogmeshra.blogspot.com/ χώρος ιδεών διαλόγου και δράσης, οργανώνει εκδήλωση-συζήτηση την Τετάρτη 25 Σεπτεμβρίου 2019 στις 7.00 μμ, στο Εμπορικό Βιομηχανικό Επιμελητήριο Ηρακλείου (Ε.Β.Ε.Η., αίθουσα Καστελάκη), Κωροναίου 9, με θέμα:

«Η τοπική αυτοδιοίκηση στα νέα δεδομένα:

Συγκλίσεις, διαχείριση, αποτελεσματικότητα»

Εισηγούνται οι:

Μποκέας Μενέλαος:    δήμαρχος Μαλεβιζίου

Πασπάτης Γρηγόρης:  πρόεδρος δημοτικού συμβουλίου Ηρακλείου

Λυγερός Ηλίας:           επικεφαλής  «Ηράκλειο Ενεργοί Πολίτες»

Θα ακολουθήσει συζήτηση.

Η τοπική αυτοδιοίκηση αποτελεί τον πυλώνα εκείνο της οργανωμένης και ευνομούμενης πολιτείας, που βρίσκεται από τη φύση της και με αδιαμεσολάβητο τρόπο πιο κοντά στον πολίτη: Έχει άμεση σχέση με την καθημερινότητα και τα προβλήματά του, επηρεάζει άμεσα την ποιότητα ζωής του. Το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας της τοπικής αυτοδιοίκησης αποκτά ως εκ τούτου κομβικό ρόλο αναφορικά με τις σχέσεις που αναπτύσσονται μεταξύ των πολιτών και του κοινού τους σπιτιού, του δήμου, και σε πιο ευρύ επίπεδο της περιφέρειας.

Οι δήμοι αναλαμβάνουν σήμερα σημαντικούς τομείς διαχείρισης και χάραξης στρατηγικής, που παλαιότερα ανήκαν στο κράτος. Μεγάλη πρόκληση αποτελεί και ο τομέας της τοπικής ανάπτυξης και αυτό όχι μόνο στο επίπεδο του συμβατικού δρόμου της μεγέθυνσης, αλλά μιας ανάπτυξης που έχουν ανάγκη οι κοινωνίες: με ολοκληρωμένο, αξιοβίωτο χαρακτήρα για το αστικό, περιαστικό και φυσικό περιβάλλον, τις πλουτοπαραγωγικές πηγές και τους ανθρώπους.

Κάτω από αυτό το πρίσμα η εκδήλωση-συζήτηση θα επικεντρωθεί στο νέο πλαίσιο λειτουργίας του Κλεισθένη, (νόμος 4555/2018) μετά από τις τελευταίες αλλαγές που προέκυψαν  (νόμος 4623/2019) με το επιχείρημα της «κυβερνησιμότητας».

Το κύριο ερώτημα που πλανάται, αντανακλά και μια γενικότερη στάση απέναντι στα ζητήματα του κράτους και της δημόσιας σφαίρας: Ποια μορφή δημοκρατίας και αντιπροσωπευτικότητας διαμορφώνει προωθητική δυναμική για συμμετοχή στα κοινά και στην εξέλιξη των κοινωνιών; Αποτελεί εν τέλει η δημοκρατία τροχοπέδη για την αποτελεσματικότητα; Είναι οι έννοιες δημοκρατία-ισότητα εκλογικού δικαιώματος-αναλογικότητα από τη μία, και αποτελεσματικότητα -ορθολογική οργάνωση-διαφάνεια στη δράση των αρχών των ΟΤΑ (οι οποίες κατοχυρώνονται από το σύνταγμα ως επιμέρους κανόνες λειτουργίας της τοπικής αυτοδιοίκησης), από την άλλη, ανταγωνιστικές και ασυμβίβαστες μεταξύ τους;

Αποτελεί η εκ των υστέρων (μετά τις αυτοδιοικητικές εκλογές) παρέμβαση της κεντρικής εξουσίας στο νόμο Κλεισθένη, βάση του οποίου διεξήχθησαν οι εκλογές, μια επιλογή που μπορεί να συμβάλλει στην εύρυθμη λειτουργία της τοπικής αυτοδιοίκησης και της δημοκρατίας και στην ενίσχυση του κύρους τους;

Ηράκλειο 18 Σεπτεμβρίου 2019

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ ΑΣΠΑΣΙΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΕΡΑΚΗ

Η ΑΓΚΥΛΩΣΗ: Ο ΣΥΡΙΖΑ ΣΤΗ ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ

Του Κώστα Καμπιτάκη

ΣΥΡΙΖΑ: Κόμμα της Ανανεωτικής και Ριζοσπαστικής Αριστεράς, που εμπνέεται από τις ιδέες της ανανέωσης του αριστερού εργατικού κινήματος στην Ελλάδα και την Ευρώπη με στρατηγικό του στόχο τον «σοσιαλισμό με δημοκρατία και ελευθερία» μέσω του «δημοκρατικού δρόμου προς τον σοσιαλισμό», ενάντια στην καπιταλιστική παγκοσμιοποίηση και με ταυτόχρονη προσπάθεια εισαγωγής στη φιλοσοφία του των ζητημάτων της οικολογίας.

Οργανωτικά αποτέλεσε ένα «άθροισμα» συνιστωσών ή «τάσεων».  Κατάφερε παρά ταύτα να διατηρήσει την πολιτική του ενότητα, πράγμα που του επέτρεψε να γίνει το μεγαλύτερο της  Ευρώπης και αναδειχτεί σε κυβέρνηση στην Ελλάδα της κρίσης το 2015. Από την πρώτη μέρα της διακυβέρνησης ήρθε αντιμέτωπο τόσο με το Ευρωπαϊκό συντηρητικό κατεστημένο, όσο και με το σύνολο των συντηρητικών δυνάμεων στο εσωτερικό της χώρας. Οι δυνάμεις αυτές δεν κατάφεραν μόνο να εμποδίσουν την εφαρμογή του δικού του προγράμματος, αλλά το ανάγκασαν στην εφαρμογή της δικής τους σκληρής αντιλαϊκής πολιτικής λιτότητας. Κάποιες από τις συνιστώσες το εγκατέλειψαν. Παρά ταύτα σήμερα και μετά την  τετράχρονη κυβερνητική εμπειρία του ΣΥΡΙΖΑ, οι Ευρωπαίοι αριστεροί νομίζω πως μπορούν να πουν με σιγουριά ΝΑΙ, η αριστερά μπορεί,  πρέπει ή και επιβάλλεται να κυβερνά, ακόμα και όταν ο συσχετισμός δυνάμεων δεν της επιτρέπει να πράξει όλα όσα επαγγέλλεται.  Μπορεί να πράξει πολλά προς όφελος των εργαζομένων.  Αυτό αποδείχτηκε σίγουρα.

Η επιβεβαίωση αυτής της αλήθειας ήρθε από το ελληνικό εκλογικό σώμα. Το 31,5% των Ελλήνων δήλωσαν την υποστήριξή τους στο σχήμα ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία. Αυτό το ισχυρό ποσοστό επιτρέπει στην αριστερά να ελπίζει αλλά και να οργανώνει την αντεπίθεσή της ώστε να επανέλθει στην κυβέρνηση. Μόνο που αυτό το ποσοστό δεν αντανακλάται οργανωτικά. 

Η ελπίδα μπορεί να υπάρχει, αλλά τα δεδομένα δεν φαίνεται προς το παρόν να την ευνοούν. Μπορεί η οργάνωση να μην έχει πλέον συνιστώσες, -δεν υπάρχουν «άλλα κόμματα μέσα στο κόμμα»-, αλλά αυτό δυστυχώς συμβαδίζει με την πραγματικότητα ενός είδους παντελούς  απουσίας του κόμματος. Έχει αρχίσει ήδη μια σχετική συζήτηση γ' αυτό το ζήτημα. Σε πραχτικό επίπεδο ωστόσο η μέθοδος κάλυψης της αδυναμίας αυτής περιορίζεται (προς το παρόν) στην προσπάθεια εγγραφής νέων μελών, τα οποία θα πλαισιώσουν την ήδη υφιστάμενη οργανωτική και λειτουργική δομή. 

- Είναι όμως η οργάνωση ικανή να ενσωματώσει και να αξιοποιήσει θετικά τις νέες ιδέες που θα την εμπλουτίσουν, ή θα τις "καταπιεί"  και θα τις ακυρώσει, όπως συνέβη στο παρελθόν;  

- Το πρόβλημα στο κόμμα είναι μόνο ποσοτικό, εντοπίζεται στο μικρό αριθμό μελών ώστε να λυθεί με την εγγραφή νέων,  ή είναι ταυτόχρονα και ποιοτικό; 

- Μπορεί η συγκεκριμένη πυραμιδοειδής οργάνωση που λειτουργεί εν πολλοίς με κανόνες δημοκρατικού συγκεντρωτισμού και γραφειοκρατικά, να ανταποκριθεί στις ανάγκες μιας κυβερνώσας αριστεράς σε μια χώρα μέλος της ΕΕ; 

- Δικαιούται άραγε κανείς στο όνομα της διατήρησης ανέπαφης αυτής της οργάνωσης, να φαλκιδεύσει την προοπτική; - Μπορεί απ’ την άλλη η Προοδευτική Συμμαχία ως παράλληλος μηχανισμός να λειτουργήσει ως καταλύτης; 

Η απάντηση νομίζω πως είναι αρνητική.

Η οργάνωση του ΣΥΡΙΖΑ έχει αγκύλωση. Περπατά όσο σπρώχνει το καροτσάκι ο Τσίπρας, προσπαθεί να "φάει" αλλά το πιρούνι δεν φτάνει στο στόμα (δημοτικές). Το χειρότερο είναι πως δεν το βλέπει, δεν το αντιλαμβάνεται, δεν φαίνεται να αντιδρά και να αναζητά τη θεραπεία.  Ίσα – ίσα φαίνεται να αντιδρά σε κάθε πρόταση που επιδιώκει το σπάσιμο του κελύφους που την προστατεύει. 

Θυμίζω για του λόγου το αληθές την εισηγητική πρόταση της ΚΕ προς το 2^ο Συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ, που μιλούσε για την κατάργηση της σημερινής κάθετης οργάνωσης και την αντικατάστασή της με την οριζόντια, η οποία παραπέμφθηκε για συζήτηση σ’ ένα καταστατικό συνέδριο που δεν έγινε ποτέ. 

Φοβούμαι σήμερα, πως η συζήτηση που αγνοεί την αγκύλωση και που περιορίζεται στον τρόπο εκλογής του προέδρου μόνο, μπορεί να είναι χρήσιμη, αλλά δεν φτάνει. Όσοι πραγματικά ενδιαφέρονται για το κόμμα, νομίζω πως οφείλουν πριν απ’ όλα να ψάξουν για τη θεραπεία της αγκύλωσης.

Ο Κώστας Καμπιτάκης είναι Γεωπόνος, πρώην πρόεδρος του ΓΕΩΤΕΕ 

ΤΙ ΚΟΜΜΑ ΘΕΛΟΥΜΕ;

«Μπορεί να υπάρχει λύση καισαρική  χωρίς Καίσαρα. Χωρίς μια μεγάλη

                                 προσωπικότητα ηρωική και  αντιπροσωπευτική»          

               A.Gramsci

  

Του Σήφη Φανουράκη

Στην αριστερά ο «αρχηγισμός» - μετά τη σταλινική περίοδο - δεν έχει μεγάλη παράδοση. Το αρχηγικό κόμμα δεν είναι συσπείρωση ανθρώπων υπό μία χαρισματική προσωπικότητα, όπως νομίζουν πολλοί, που η ύπαρξή του εξαρτάται από αυτήν την προσωπικότητα. Είναι το κόμμα στο οποίο ο αρχηγός, με τις «ικανότητές του», διευθετεί  τις αντιθέσεις και γι’ αυτό η ισχύς του είναι απεριόριστη. Έτσι όμως αναπαράγεται  η δομή του αυταρχικού αστικού κράτους με τον πανίσχυρο πρωθυπουργό ή πρόεδρο.

Μια τέτοια  δομή συνεπάγεται φυσικά και την επικράτηση των προσωπικών επιλογών του εκάστοτε «αρχηγού», αλλά και την απόλυτη ευθύνη του.

Στα αστικά κόμματα η νίκη είναι το «προσωπικό στοίχημα» του αρχηγού, ο οποίος μετά από μια ήττα παραιτείται.

Στα  αριστερά κόμματα όμως δεν υπάρχουν προσωπικά στοιχήματα, γιατί δεν εκχωρούν  τη συλλογική ευθύνη τους σε κανέναν, ούτε το δικαίωμα να παραιτείται όποτε αισθάνεται θιγμένος.

Ο τρόπο εκλογής του προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ, δεν πρέπει να  θεωρείται αυτονόητος, δηλαδή απ’ ευθείας από τους ψηφοφόρους του. Ένας τέτοιος τρόπος εκλογής επηρεάζει αποφασιστικά ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά του κόμματος.

Είναι σαφές ότι, ο  πρόεδρος ενός αριστερού κόμματος, με συλλογική ηγεσία, αποτελεί το πρόσωπο που συντονίζει  τα συλλογικά όργανα σε ηγετικό επίπεδο, συμμετέχει στην  επεξεργασία της πολιτικής του, και έχει την ευθύνη της δημόσιας έκφρασης των αποφάσεων και της δράσης του κόμματος.

Αν είναι έτσι τότε δεν θα πρέπει να αποτελεί « μονοπρόσωπο» όργανο, αλλά να είναι μέρος ενός ευρύτερου συλλογικού οργάνου, που θα εκλέγεται από αντιπροσωπευτικό σώμα που εκλέγεται απευθείας από τη βάση του κόμματος.

Η προώθηση εκλογής  του προέδρου απ΄ευθείας από τους ψηφοφόρους θα λειτουργεί πλέον, ως θεσμοθέτηση μιας μονοπρόσωπης θέσης που θα αντλεί τη νομιμοποίηση των πράξεών  της από ένα όργανο «αόριστο» και θα αποτελεί έναν παράλληλο θεσμό μονοπρόσωπο, τον θεσμό του Προέδρου.

Με λίγα λόγια, ο πρόεδρος θα λειτουργεί ως προσωποπαγές όργανο «δίκην συλλογικού οργάνου», δίπλα σε άλλα συλλογικά όργανα, το σώμα των συνέδρων και την Κ.Ε. εκλεγμένα και αυτά από την ίδια «βάση». Αυτά τα όργανα νομιμοποιημένα από το ίδιο «σώμα» μπορεί να αλληλοαναιρούνται ή και να συγκρούονται.

Άλλωστε αυτό έγινε κανόνας μετά το 1^Ο συνέδριο. Μήπως θα πρέπει λοιπόν να αναρωτηθούμε: τι κόμμα θέλουμε, σε συνδυασμό με το τι πολίτευμα θέλουμε;

Αν το κόμμα έχει ως στόχο, τον μετασχηματισμό της κοινωνίας και την «καταστροφή» του διαχωρισμού της κυρίαρχης εξουσίας από την κοινωνία, τότε είναι αναγκαία  η χειραφέτηση που αποτελεί το  πρώτο βήμα για την κατάργηση του κράτους, ή της εξουσίας μηχανισμών.

Ο σύγχρονος μύθος  του «αρχηγού»  δε  μπορεί να είναι ένα πραγματικό πρόσωπο, ένα άτομο συγκεκριμένο. Μπορεί να είναι μονάχα ένας οργανισμός ένα σύνθετο στοιχείο της κοινωνίας, πού σε αυτό έχει ήδη αρχίσει να συγκεκριμενοποιείται μια συλλογική θέληση, αναγνωρισμένη και συγκεκριμενοποιημένη μέσα στη δράση.

Τον οργανισμό αυτό τον υποδεικνύει ή ιστορική εξέλιξη και είναι το πολιτικό κόμμα, όπου, στον πρώτο του πυρήνα συνοψίζονται τα σπέρματα της συλλογικής θέλησης, που προωθεί μια πλήρη και βαθιά ρήξη με το παλιό σύστημα κοινωνικών σχέσεων και μια οικοδόμηση ενός νέου συστήματος σχέσεων, που αγκαλιάζει το σύνολο των ανθρώπινων σχέσεων.

Άλλωστε, ο Γκράμσι μας υπογραμμίζει ότι η μέθοδος της πολιτικής που διδάσκει ο Μακιαβέλι στηρίζεται στην ιδέα, ότι η πολιτική έχει τη δική της αυτονομία· υπακούει στους δικούς της νόμους μακριά από την παραδοσιακή ηθική και θεωρεί ότι: η πολιτική τοποθετεί τα θεμέλια μιας νέας ηθικής, της οποίας ο στόχος είναι η διάσωση της κοινότητας του κράτους.

Για τον Γκράμσι, ο Ηγεμόνας, είναι ένας διανοούμενος και ηθικός μεταρρυθμιστής· αυτός ο διανοούμενος και ηθικός μεταρρυθμιστής είναι, το κόμμα που αποτελεί έκφραση μιας συλλογικής διαδικασίας προς έναν προσδιορισμένο πολιτικό στόχο.

                                                     

Ο Σήφης  Φανουράκης είναι αρχιτέκτονας

Η ΔΥΣΤΟΠΙΑ ΤΟΥ ΣΥΡΙΖΑ ΚΑΙ Η ΕΥΤΟΠΙΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΦΟΡΕΑ

Του Σήφη Φανουράκη

                                          «Αυτοί που επιλέγουν το μικρότερο κακό,

                                              ξεχνούν  πολύ γρήγορα ότι επιλέγουν το κακό»

                                                        (Χ. Άρεντ)

• Η «εμπειρία του αδύνατου»

Η εμπειρία του αδύνατου θέτει ένα κρίσιμο - τόσο  πολιτικά όσο και θεωρητικά - ερώτημα, για το τι γίνεται όταν ένας πολιτικός στόχος αποδεικνύεται αδύνατος;

Η απάντηση στο ερώτημα είναι σαφής: πρέπει να εγκαταλείψουμε αυτό τον στόχο, και μάλιστα να κάνουμε την αυτοκριτική μας εάν τον ακολουθούμε ακόμα.

Είναι απαραίτητη η ανάλυση των αιτιών της «ήττας των ψευδαισθήσεων»,  κύρια του κόμματος, και της ήττας της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ κατά την διαπραγμάτευση του Ιούλη 2015.

Η ανάλυση σαφώς θα πρέπει να συμπεριλάβει πλέον και τη φυσιογνωμία του ΣΥΡΙΖΑ, γνωρίζοντας ότι, η πάλη ανάμεσα στις κοινωνικές τάξεις που διεξάγεται στην κοινωνία καθρεπτίζεται και μέσα στο κόμμα· μια πάλη με τη μορφή ενός διαρκούς ιδεολογικού και πολιτικού αγώνα, υπό την επίδραση της ταξικών συγκρούσεων.

    

Είναι σαφές ότι, η αριστερή ταυτότητα ενός κόμματος κρίνεται  καθημερινά σε ζητήματα διαχείρισης κάθε είδους εξουσίας και ιδιαίτερα, της στελέχωσης του κρατικού μηχανισμού. Όταν  ένα κόμμα της Αριστεράς, αναπαράγει τα χαρακτηριστικά της αστικής διακυβέρνησης στην καθημερινή του πολιτική δράση, τότε είναι απλά μια κυβέρνηση με εμμονή σε λογικές και «στρατηγικές της διαχείρισης»· ουσιαστικά μετατρέπεται σε «σταθεροποιητικό» παράγοντα του πολιτικού συστήματος.

Μετά το πρώτο συνέδριο του 2013 μέχρι σήμερα η επικρατούσα εσωκομματική κατάσταση στον ΣΥΡΙΖΑ, ήταν απογοητευτική και χαρακτηρίστηκε από φαινόμενα κομματικής «φεουδαρχίας» με κύρια χαραχτηριστικά, τη μη συμμετοχή των μελών του στην λήψη κρίσιμων αποφάσεων, την αδρανοποίηση των Ο.Μ. και τη μετατροπή τους σε εκλογικό εργαλείο για την ανάδειξη και εγκαθίδρυση μιας κομματικής γραφειοκρατίας· μιας γραφειοκρατίας κυρίαρχης επί της εσωκομματικής ιδεολιγικοπολιτικής διαπάλης, που «διαχείμαζε» κυριολεκτικά  στον κομματικό αλλά και στον κρατικό μηχανισμό.

Η ταυτότητά του κόμματος ήταν κύρια αρχηγοκεντρική, «προεδρική»· δεν ήταν συλλογική και χαρακτηριζόταν από στοιχεία μικροαστικού «φατριασμού», με επιμέρους μηχανισμούς και με πρόσωπα που είχαν και προσωπικές στρατηγικές και μικρές ή μεγάλες εξουσίες, με μηχανισμούς και όργανα ελεγχόμενα.

H πολιτική διαπάλη εντός του κόμματος είχε σταδιακά αποκτήσει μικροαστικά χαρακτηριστικά, όπου κυριάρχησαν και κυριαρχούν νοοτροπίες κατάληψης «καρεκλών» και θέσεων, μετατρέποντας σταδιακά το κόμμα, σε κόμμα κυβερνητικής εξουσίας και πελατειακών σχέσεων, με γραφειοκρατική δομή· ένα κόμμα με στελέχη μικροαστικής «ενόρασης», που αναλάμβανε την περιφρούρηση της κομματικής «τάξης» αλλά και του προσωπικού βολέματος· ένα κόμμα με στελέχη πιστά στον «ηγέτη», χωρίς ιδέες, χωρίς πολιτικό πάθος, με χαμηλό επίπεδο κομματικής μόρφωσης, αλλά με  γραφειοκρατικό ναρκισσισμό.

Σχεδόν σε όλα τα όργανα κυριαρχούν ακόμη και σήμερα τα στελέχη με συγκεκριμένες κοινωνικές και ταξικές αναφορές, κυρίως στα μεσαία στρώματα με κάποιες προσθήκες από άλλους πολιτικούς χώρους (κύρια το ΠΑΣΟΚ).

Άλλωστε, σύμφωνα με τις μετεκλογικές έρευνες του Σεπτέμβρη του 2015 προκύπτει ότι, η επιρροή του ΣΥΡΙΖΑ ενισχύθηκε στα μεσαία στρώματα κατά 16% και στα αστικά κατά 9,5%, ενώ διατήρησε  την ισχύ του κατά 46%  στα κατώτερα στρώματα.

Ωστόσο, η σύνθεση του στελεχικού δυναμικού παρέμεινε μικροαστική και μεσοαστική, γεγονός που καθιστούσε δύσκολη την επαφή με τα λαϊκά στρώματα.

Η σταδιακή καταστρατήγηση  των θέσεων των συνεδρίων του κόμματος και η «πτώση» του οποιουδήποτε ριζοσπαστικού στοιχείου στη φυσιογνωμία του, αποτελεί και σήμερα την ύστατη μαρτυρία, ότι ταλαντεύεται ανάμεσα σε «θετικούς» στόχους για να αμβλύνει τις επιπτώσεις του τρίτου μνημονίου και ταυτόχρονα αποτελεί «ηθελημένα» την ενδοσκόπηση της μικροαστικής ενόρασης σοσιαλδημοκρατικής «κοπής», η οποία σήμερα τείνει να είναι και η μοναδική ταυτότητά του.

Είναι σαφές ότι ένα τέτοιο κόμμα οδηγήθηκε σταδιακά και μεθοδικά σε «ενσωμάτωση», με την κρίση ηθικών αξιών και την απεμπόληση  του ηθικού πλεονεκτήματος  της Αριστεράς, το οποίο και μετέτρεψε σε «μικροαστικό έπος».

Ως κόμμα ριζοσπαστικής αριστεράς ντύθηκε το ένδυμα του «ρεαλισμού» εφαρμόζοντας πολιτικές που είχαν ως αποτέλεσμα, τη μετάλλαξή του σχεδίου του, από ριζοσπαστικό σε ένα σχέδιο γνώριμο στο σοσιαλφιλελευθερισμό  της δεκαετίας του ΄80, που «μόλυνε» την ευρωπαϊκή αριστερά. Παγιδεύτηκε στην ρητορική περί κυβερνητικής «υπευθυνότητας», υιοθετώντας τον ρεαλισμό των σκληρών μεταρρυθμίσεων, χωρίς τελικά να επιτύχει την ενίσχυση των κοινωνικών δυνάμεων που είναι ικανές να ενεργοποιούν και να ενσωματώνουν μια τέτοια «συστημική» αλλαγή. 

Προώθησε ως εναλλακτικό σχέδιο, την αντικατάσταση των προγραμμάτων λιτότητας με ένα σχέδιο «ανάπτυξης» στα πλαίσια της «παραγωγικής ανασυγκρότησης» του Ελληνικού καπιταλισμού, ως πολιτικό αφήγημα.

Ωστόσο, ένας τέτοιος «σχεδιασμός» ως ιδεολογία ενός κοινωνικού προγράμματος ανατράπηκε από την ίδια την πεμπτουσία του προγράμματος και μεταμορφώθηκε σε ενεργό ιδεολογικό μηχανισμό «ανάπτυξης».

Ο ΣΥΡΙΖΑ, ως κόμμα εξουσίας και ως κυβέρνηση εξέφρασε ένα ευρύτατο και ετερόκλητο κοινωνικό και ταξικό «πλήθος»· ένα κοινωνικό «πλήθος», των φτωχών και εξαθλιωμένων στρωμάτων αλλά και μιας επιχειρηματικής «κάστας», η οποία ψάχνει την πολιτική και οικονομική της επιβίωση· μια «κάστα» που διαμόρφωσε την πολιτική πραγματικότητα της Μεταπολίτευσης, με την ενσωμάτωση των μικρομεσαίων στρωμάτων μέσω παράπλευρων μηχανισμών διαφθοράς και διαπλοκής, μέσω μιας ατέλειωτης δια-πλοκής παροχών, προγραμμάτων, διορισμών και δόμησε ένα «βαθύ» κομματικό κράτος.

Η «συνύπαρξη» αυτών των στρωμάτων ήταν ουσιαστικά αδύνατη, με ανύπαρκτα πεδία σύγκλησης και υπαρκτές αντιθέσεις, όπου «ηγεμόνευσε» η παλιά επιχειρηματική «κάστα».

Η διαχείριση αυτής της «αδύνατης σύγκλησης», ουσιαστικά καθόρισε και την ιδεολογικοπολιτική φυσιογνωμία του ΣΥΡΙΖΑ, ως κυβέρνηση χωρίς πολιτική ηγεμονία και χωρίς κοινές  ιδέες και αξίες ανάμεσα στα κοινωνικά στρώματα και τα «συμφέροντα»· χωρίς ηθική και ιδεολογική ηγεμονία.

• Ο κύκλος που έκλεισε

Ένας πολιτικός κύκλος έκλεισε με τις εκλογές της 7^ης Ιούλη 2019, με κύριο χαραχτηριστικό,  τη μείωση της επιρροής του ΣΥΡΙΖΑ και την «μεταστροφή» του σε κύριο πόλο της ευρύτερης Κεντροαριστεράς και την ταυτόχρονη «επάνοδο» της Δεξιάς.

Στις νικηφόρες εκλογές του 2015 το ίδιο κόμμα κατάφερε να εκφράσει την ριζοσπαστικοποίηση τμημάτων της Ελληνικής κοινωνίας, τα οποία κατά την περίοδο 2011-12 άρχισαν να βιώνουν τα αποτελέσματα της παγκόσμιας καπιταλιστικής κρίσης του 2008. Οι κυρίαρχες τάξεις με το νεοφιλελεύθερο «κανόνα», φόρτωσαν τα βάρη της κρίσης στους εργαζόμενους ενώ η ριζοσπαστικοποίηση μεγάλων κοινωνικών στρωμάτων (εργαζομένων, μικρομεσαίων και αυτοαπασχολούμενων) αμφισβήτησε έντονα το δικομματικό σύστημα αντιπροσώπευσης ΝΔ-ΠΑΣΟΚ.

Στις εκλογές του Μαΐου  2012 ο ΣΥΡΙΖΑ «υιοθέτησε» τον κοινωνικό ριζοσπαστισμό, συμμετέχοντας με α-πορία στα «κινήματα των πλατειών». Μάλιστα μετά τις εκλογές του Ιουνίου 2012, ως αξιωματική αντιπολίτευση πλέον, αναπτύσσει μια «ρητορική» ικανοποίηση των αιτημάτων των κινημάτων, προβάλλοντας την «παραγωγική ανασυγκρότηση» του Ελληνικού καπιταλισμού, ως πολιτικό αφήγημα.

Εσωκομματικά υπήρξε εξισορρόπηση, μετά το 1^ο συνέδριο το 2013, με το Αριστερό Ρεύμα ως «θεσμοθετημένη» εσωκομματική αντιπολίτευση και αργότερα την ομάδα των 53 ως δημιουργική αντιπολίτευση, η οποία χρησιμοποιήθηκε ως αριστερό «άλλοθι». Άλλωστε και το Αριστερό Ρεύμα δεν άσκησε αντιπαράθεση με την ουσία της στρατηγικής της «παραγωγικής ανασυγκρότησης»· αντιπαρατέθηκε μόνο ως προς το νόμισμα θα γινόταν αυτή η ανασυγκρότηση.

Σταδιακά μέχρι τις εκλογές του Ιανουαρίου 2015, ο ΣΥΡΙΖΑ κεφαλαιοποίησε τη δράση των κινημάτων σε εκλογικά ποσοστά. Η προοπτική της ανατροπής περιορίστηκε στο αφήγημα της «παραγωγικής ανασυγκρότησης» του Ελληνικού καπιταλισμού, με την παράλληλη αντιμετώπιση της «ανθρωπιστικής κρίσης».

Μετά τις εκλογές του Ιανουαρίου του 2015, το διάστημα Ιανουαρίου – Ιουλίου,  ορίστηκε ως βασικός «διαπραγματευτής» της πρώτης κυβέρνησης της Αριστεράς, ο Υπουργός Οικονομικών Γ. Βαρουφάκης. Επιλέχθηκε ακριβώς για να εκφράσει τη «μεταστροφή» της  στρατηγικής του κόμματος, από την αναδιανομή εισοδήματος υπέρ των εργαζομένων, στην «παραγωγική ανασυγκρότηση» του Ελληνικού καπιταλισμού. Ήταν ο κατάλληλος (και τυπικά ως μη μέλος) που μπορούσε να εκφράσει αυτή τη μετάλλαξη, με «τεχνάσματα» απόκρυψης τύπου, «συμφωνούμε με το 70% των μεταρρυθμίσεων ή δεσμεύσεων» του Μνημονίου (το καλό μνημόνιο). Υπέγραψε τη Συμφωνία της 20ής Φεβρουαρίου 2015, προοίμιο του νέου μνημονίου και αποδέχτηκε την συνέχιση της χρηματοδότησης με βάση το τότε 2^ο μνημόνιο μετά από αξιολόγηση από τους «θεσμούς».

Τα κινήματα «καθηλωμένα» για ένα εξάμηνο κινητοποιήθηκαν στο Δημοψήφισμα της 5ης Ιουλίου 2015, με τις τράπεζες κλειστές, τους ευρωπαϊκούς εκβιασμούς και την εχθρική προπαγάνδα των ΜΜΕ, με αποτέλεσμα το ΟΧΙ του 61,3%, το οποίο «μετατράπηκε» στο γνωστό 3^ο μνημόνιο, το οποίο προπαγανδίστηκε ως ηρωική ήττα και «άνιση μάχη» με τους δανειστές, δικαιολογώντας το επιχείρημα του «δεν υπάρχει εναλλακτική λύση» (TINA).

Ουσιαστικά ο ΣΥΡΙΖΑ νομιμοποίησε το «μονόδρομο» της λιτότητας, επιτυγχάνοντας την απρόσκοπτη συνέχιση του προγράμματος  που δεν μπορούσε να επιτύχει η Ν.Δ. και το ΠΑΣΟΚ.

Πάντως φάνηκε ότι, η πραγματική ήττα δεν είναι όταν χάνεις, αλλά όταν χάνεις την πεποίθηση ότι μπορείς να νικήσεις. Εκ του αποτελέσματος φαίνεται ότι, ο ΣΥΡΙΖΑ δεν πίστευε ότι θα γίνει αποδεκτό το πρόγραμμά του από τους δανειστές.

Διαχειρίστηκε μνημονιακές πολιτικές για τέσσερα χρόνια. Όμως στο τέλος ηττήθηκε στις εκλογές της 7^ης Ιουλίου και αποδοκιμάστηκε ακόμα και από κοινωνικά στρώματα που το έφεραν στην κυβέρνηση.

Η ριζοσπαστικότητά του «μεταλλάχτηκε» γρήγορα και φάνηκε ότι, δεν ήταν παρά μια εκδοχή της ευρωπαϊκής Κεντροαριστεράς· μια αριστερή κυβέρνηση που δεν έπεισε για την διαφορετικότητα του «σταθεροποιητικού» προγράμματός της· ούτε βέβαια πέτυχε να «εκτοπίσει» το ΠΑΣΟΚ από το κεντροαριστερό «στερέωμα»· ούτε βέβαια και ο «αφηγητής του καλού 70% μνημονίου» μπόρεσε να εμφανιστεί ως η αριστερή «εναλλακτική». Απλώς έγινε κοινοβουλευτικό κόμμα, με κύριο αφήγημα την «ρεαλιστική ανυπακοή», στα πλαίσια πάντα της γνωστής «δημιουργικής ασάφειας».

Ο ΣΥΡΙΖΑ μετά τις εκλογές και με ποσοστό 31,5%, προτάσσεται πλέον, ως ο «βασικός» πόλος της κεντροαριστεράς ή της ευρύτερης προοδευτικής συμμαχίας.

Παράλληλα επιχειρεί να αμβλύνει τον «νέο» χαρακτήρα του ως κόμμα «αρχηγικό», με χαλαρούς δεσμούς με τους ψηφοφόρους του, τα συνδικάτα και τις τοπικές κοινωνίες, ενώ θα προσπαθήσει να τροφοδοτήσει τον κομματικό μηχανισμό από τη δεξαμενή των ψηφοφόρων του, ενεργοποιώντας τις δυνατότητες «επαφής» με τους θεσμούς εκπροσώπησης και την εμπειρία  που του δίνει η κυβερνητική του θητεία.

• Η δυστοπία

Η ήττα αρχίζει να δημιουργεί, ένα παράξενο είδος συναγωνιστών και συντρόφων που ψάχνουν να γαντζωθούν στο νέο αφήγημα, «να τα αλλάξουμε όλα». Αυτή η δυστοπία του κόμματος ΣΥΡΙΖΑ όλοι σχεδόν επιζητούν, πάση θυσία να την καταστρέψουν.

Αυτό καθαυτό το φαινόμενο αποτελεί μια «καταστροφή» κάθε έννοιας κομματικής τάξης που προκαλεί πανικό και μας εμποδίζει να αξιολογήσουμε ψύχραιμα την ήττα.

Είναι σαφές ότι οι συνθήκες που γέννησαν το «πνεύμα» της Ριζοσπαστικής Αριστεράς στον ΣΥΡΙΖΑ, δεν υπάρχουν πια. Αυτό το κόμμα που κυβέρνησε για μια πλήρη τετραετία προκαθόρισε το πεπρωμένο του όταν υπέγραψε και εφάρμοσε μνημονιακές πολιτικές, ανεξάρτητα αν το ίδιο δημιούργησε τις συνθήκες του «αναπόφευκτου» τρίτου μνημονίου. Κι΄αν σήμερα έχει ξεσπάσει μια αδυσώπητη θεωρητική γκρίνια, είναι γιατί οι φίλοι και μέλη του δεν μπορούν να έχουν καμία πίστη στις γραφειοκρατικές δομές, που δια-καθορίζουν την λειτουργία του και τις δημοκρατικές διαδικασίες.

Ωστόσο χρειάζεται προσοχή γιατί, το κατεστημένο αγριεύει όταν «μερικοί» από τους ηττημένους είναι έτοιμοι να απεμπολήσουν την ταυτότητά τους αποδεχόμενοι ότι, «κάναμε σε όλα λάθος», γιατί ουσιαστικά αποδέχονται ότι οι σημερινοί «νικητές» - το κατεστημένο, έχει δίκιο. Αυτή δε η δυστοπία που επικρατεί σε όλο το φάσμα της προοδευτικής «παράταξης» αποτελεί την ύστατη μαρτυρία μιας διφορούμενης αριστερής σκέψης, όπου η αβεβαιότητα για το τι κάνουμε και η προσποίηση ότι συνεχίζουμε όπως πριν επιφέρουν καταστροφικά αποτελέσματα.

• Η ουτοπία

Το «άλλαξέ τα όλα» αποτελεί μια ουτοπία· μία φανταστική  πολιτική κοινωνία που θα διαθέτει ένα φαινομενικά τέλειο κομματικό σύστημα.  

Ας θυμηθούμε εκείνο το κυνικό που λέει ο νεαρός αριστοκράτης Τανκρέντι στον θείο του, πρίγκιπα της Σαλίνα(Σικελία),  στον «Γατόπαρδο» του Βισκόντι : «Εάν θέλουμε να παραμείνουν όλα ως έχουν, πρέπει όλα να αλλάξουν».

Ο νεαρός υπονοούσε, ότι δεν θα άφηνε εύκολα τον πλούτο και την εξουσία. Έτσι ελίχθηκε, συμμάχησε  με την ανερχόμενη τάξη πραγμάτων και μ' ένα γάμο και θα εξασφαλίσει κατ' αρχάς την οικονομική συνέχεια. Μετά οι αριστοκράτες θα έχουν τον χρόνο να συνεχίσουν στην επόμενη φάση της Ιστορίας, αποβιώνοντας στο «αστικό χείμαρρο».  Αυτή δε η σκηνή του «ιστορικού παρασκηνίου» εκφράζει τη μετατόπιση της άρχουσας ελίτ. Ακριβώς έτσι θα φτιάξει και τον δική της σκηνή η γραφειοκρατική ελίτ, άθικτη από τον «προοδευτικό χείμαρρο» της επιζητούμενης κομματικής «μεταστροφής», η οποία βέβαια θα παραμείνει μια ουτοπία ή θα εμπεριέχει μια νέα κομματική δυστοπία

• η ευτοπία

Το ζητούμενο αυτή την περίοδο μετά από την ήττα είναι να υπάρξει, μια επιθυμητή ιδανική κομματική κοινωνία, ως εφικτός στόχος για έναν διαφορετικό τρόπο πολιτικής οργάνωσης ενός ευρύτερου «πλήθους» που θα μετατρέψει τον ΣΥΡΙΖΑ, σε μια λεγόμενη «πληθυντική αριστερά». Άλλωστε, όπως φαίνεται από τις μετεκλογικές έρευνες, «όσοι δεν ψήφισαν ΣΥΡΙΖΑ στις ευρωεκλογές, αλλά τον ψήφισαν στις βουλευτικές έχουν μία συσπείρωση που φτάνει στο 50%, για τους ανθρώπους άνω των 45 ετών, ενώ στους κάτω των 45, αυτή η ιδεολογική εγγύτητα είναι κάτω από 30%» και μόνο στους ανθρώπους μεγάλης ηλικίας υπερβαίνει το 70%». Άρα είναι αναγκαία η κομματική ευτοπία που θα βοηθήσει στην κοινωνική αποδοχή και στην «συλλογική δεδηλωμένη».

Υ.Γ. : Ο ΣΥΡΙΖΑ της περιόδου 2004 – 2015 ήταν μια «πληθυντική αριστερά», δεδομένου ότι συμμετείχαν πολλές κομματικές και κινηματικές οργανώσεις, που εξέφραζαν σχεδόν όλο το πολιτικοϊδεολογικό φάσμα, από την σοσιαλιστική συνιστώσα μέχρι επαναστατική τροτσκιστική συνιστώσα. Άρα θα επαναλάβουμε το ίδιο εγχείρημα; Ποιες θα είναι οι διαφορές; Πως αλήθεια θα επιτευχθεί η ζητούμενη ευτοπία; Η ουτοπία πάντως του εγχειρήματος είναι υπαρκτή.

                                                           

Ο Σήφης  Φανουράκης είναι αρχιτέκτονας

ΤΟΥΡΚΙΑ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΤΑΤΟΥΡΚ ΣΤΟΝ ΕΡΝΤΟΓΑΝ ΕΝΑ ΤΖΑΜΙ ΔΡΟΜΟΣ

του Σωκράτη Αργύρη

«Ξέρετε πως ο λαός μας στέναζε αιώνες ολόκληρους κάτω από τον αμείλικτο ζυγό δύο τυραννικών και καταστροφικών εξουσιών. Την πρώτη απ’ αυτές τις εξουσίες την ασκούσαν οι ντόπιοι καταπιεστές που ισχυρίζονταν ότι κυβερνάνε τον τόπο και το λαό, τη δεύτερη την αποτελούσε ο ιμπεριαλιστικός και καπιταλιστικός κόσμος.» (Κεμάλ Ατατούρκ, στην τουρκική Βουλή στην Άγκυρα, το 1921)

«Τα κράτη δεν έχουν σταθερούς φίλους, αλλά έχουν συμφέροντα.» (Λόρδος Palmerston, Πρωθυπουργός της Αγγλίας)

Χρόνια στην Ελλάδα συζητάμε το θέμα ότι η Τουρκία αν γίνει μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), ως δια μαγείας θα λυθούν όλα τα προβλήματα που έχουμε μαζί τους, γιατί έτσι θα γίνουν προβλήματα της ΕΕ.

Ίσως το λένε από άγνοια (δεν μπορώ να φανταστώ κάτι άλλο) για το πώς λειτουργεί η ΕΕ, γιατί βασικός κανόνας ένταξης μιας νέας χώρας στην ΕΕ είναι ότι πρέπει πρώτα να λύσει όλα τα διμερή θέματα που έχει με τις ήδη χώρες που είναι στην ΕΕ. Τέτοιο παράδειγμα είναι η ένταξη της Πολωνίας στην ΕΕ που ανάγκασε την πανίσχυρη Γερμανία να αποδεχτεί τα σύνορα της επειδή είχε κερδίσει εδάφη από την ηττημένη Γερμανία μετά τον β’ παγκόσμιο πόλεμο.

Αυτό το γεγονός όμως δεν αναφέρεται όταν συζητάμε ενταξιακά θέματα των Βαλκανικών χωρών,  αλλά η νέα θεωρία της εξωτερικής πολιτικής μας είναι ότι οφείλουμε να κλείνουμε όπως-όπως μακροχρόνια θέματα με τις Βαλκανικές χώρες ώστε να μη καταναλώνουμε διπλωματικό κεφάλαιο για ήσσονος δήθεν θέματα αφού ο πραγματικός εχθρός βρίσκεται στα Μικρασιατικά παράλια. Το θέμα όμως για το πώς θα κλείσουμε μαζί τους όλα τα διμερή θέματα όπως βεβαίως τα αντιλαμβάνεται η Τουρκία, καμία πολιτική δύναμη στην Ελλάδα, δεν διερωτάται.

Γιατί ίσως αγνοούν ότι ακόμα και ο Robert Badinter, από την γνωστή επιτροπή Badinter για την Γιουγκοσλαβία που η Ελλάδα δεν συμμετείχε (μία από τις αιτίες που γεννήθηκε το Σκοπιανό) γιατί αντί να στείλουμε τον πρόεδρο του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) όπως οφείλαμε, ο τότε Υπουργός Εξωτερικών  έστειλε τον αντιπρόεδρο, που δεν έγινε δεκτός, επειδή ο τότε  πρόεδρος του ΣτΕ ήταν τοποθετημένος από την τότε αντιπολίτευση, αντιδρά στην ένταξη της Τουρκίας στην ΕΕ γιατί αμφισβητεί αν μπορούν να ακολουθήσουν τους ευρωπαϊκούς κανόνες αλλά βάζει και το κυριότερο ερώτημα: «γιατί η ΕΕ να γίνει γείτονας με την Γεωργία, Αρμενία, Συρία, Ιράν, Ιράκ, Χώρες του Καυκάσου που είναι η πιο επικίνδυνη περιοχή σήμερα; Δεν υπάρχει κανένα σχέδιο από τους ιδρυτές μας που να είχαν προβλέψει τέτοια διεύρυνση, για να μη πω επέκταση».
http://www.senat.fr/senateur/badinter_robert95006b.html

Ας δούμε πώς προέκυψε ιστορικά η Δημοκρατία της Τουρκίας. Με το τέλος του  Α’ Παγκόσμιο Πολέμου έχουμε την κατάρρευση Αυτοκρατοριών, όπως ήταν η Γερμανική, η Ρωσική, η Αυστροουγγρική αλλά πάνω απ’ όλα η Οθωμανική και έτσι έχουμε δημιουργία νέων Ευρωπαϊκών κρατών.

Η Τουρκία είναι ένα από αυτά τα νέα κράτη, που η Ιστορία το έφερε να ιδρυθεί 100 χρόνια μετά την δική μας Επανάσταση του 1821 ενάντια στο Ντεβλέτ-ι Αλίγε-ι Οσμάνιγε, δηλαδή το Ανώτατο Οθωμανικό Κράτος, που καθιερώθηκε να λέγετε Οθωμανική Αυτοκρατορία, και για αυτούς, μετά από τον Απελευθερωτικό πόλεμο που έκαναν οι Νεότουρκοι  εναντίον της Ελλάδας, όπως 600 χρόνια πριν, η Οθωμανική Αυτοκρατορία ιδρύθηκε μετά και την πτώση της Κωνσταντινούπολης, της πρωτεύουσας της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. 

Και όπως η παλιά αποικία των Μεγάρων μετονομάστηκε  από Βυζάντιο σε Κωνσταντινούπολη προς τιμή του Ρωμαίου Αυτοκράτορα Μεγάλου Κωνσταντίνου ή Νέα Ρώμη και μετά την κατάκτηση από τον Μωάμεθ Β’ πήρε το όνομα Ινσταμπούλ, για να τονίσει τον στόχο του να γίνει και αυτός βασιλιάς της Πόλης, μιας πόλης με παγκόσμια αίγλη για τα μέτρα του Μεσαίωνα.

Ο Μέγας Κωνσταντίνος πήρε την απόφαση τότε να δημιουργήσει μια νέα πρωτεύουσα γιατί η ειδωλολατρική Ρώμη δεν μπορούσε να είναι η πόλη της νέας θρησκείας του Χριστιανισμού, έτσι και ο Κεμάλ Ατατούρκ με την ίδρυση του νέου κράτους αποφάσισε να μεταφέρει την πρωτεύουσα στο Engürije στο κέντρο της Μικράς Ασίας που το 1930 μετονομάστηκε σε Ankara, προσπαθώντας να εκκοσμικεύσει**  το νέο κράτος και να το απαλλάξει από ένα ισλαμικό παρελθόν,  παρά τις προσπάθειες εκσυγχρονισμού που ξεκίνησαν από τα μέσα του 19ο αιώνα, γνωστή ως Τανζιμάτ αν και κατευθύνονταν από τις ίδιες τις Μεγάλες Δυνάμεις, βεβαίως με τους υποστηρικτές της πολιτικής τους εντός του οθωμανικού κράτους, που επεδίωκαν τις μεταρρυθμίσεις αυτές προκειμένου να φιλελευθεροποιήσουν τις δομές του κράτους, να εξαλείψουν τις θρησκευτικές διακρίσεις και να διευκολύνουν έτσι την διείσδυση των ευρωπαϊκών κεφαλαίων, θεωρώντας πως η εδαφική ακεραιότητα του κράτους ήταν εξασφαλισμένη από τις ίδιες (πάντα η Δύση έχει την ίδια συνταγή) και μέχρι την απομάκρυνση του 36^ου τελευταίου Σουλτάνου Μωάμεθ ΣΤ΄ το 1922. 

Η Ιστορία το έφερε έτσι ώστε ένας άλλος Μωάμεθ από τον Β’ που κατέκτησε την Πόλη, ο ΣΤ’ να είναι ο τελευταίος που την είχε ως Πρωτεύουσα.

Σημειολογικά για το νέο κράτος της Τουρκίας και με την αλλαγή πρωτεύουσας ακολούθησε τον ίδιο ιστορικό βηματισμό που είχε να  κάνει με μία νέα αρχή.

Αφήνοντας πίσω την έννοια της ισλαμικής ummah, της κοινότητας δηλαδή των πιστών απέναντι των απίστων όπως ήταν κατά την διάρκεια της Οθωμανικής περιόδου, επειδή το Ισλάμ βλέπει τον κόσμο ως ένα σύστημα θρησκειών που υποδιαιρείται με διάφορους τρόπους, συμπεριλαμβανομένων των εθνών, ενώ απεναντίας η Δύση βλέπει τον κόσμο ως ένα σύστημα εθνών που υποδιαιρείται με διάφορους τρόπους, συμπεριλαμβανομένων των θρησκειών, το οθωμανικό κράτος απετέλεσε ένα ιστορικά καθορισμένο πολιτειακό μόρφωμα που για αιώνες είχε βίαια επιβληθεί σε ένα μωσαϊκό λαών και εθνοτήτων στιγματίζοντας καθοριστικά την κοινωνική, πολιτιστική και πολιτική τους εξέλιξη, με την ιδιομορφία όμως να προέρχεται από το μωσαϊκό των εθνοτήτων που εξουσίαζε, όπως αναφέρει ο Νεοκλής Σαρρής στο έργο του «Οσμανική Πραγματικότητα, Συστημική παρά-θεση δομών και λειτουργιών».

Μοιάζει με το δένδρο του Ισλάμ το tubo που έχει τις ρίζες στον αέρα και τα φύλλα στο χώμα. «..η κοινωνία δεν είναι πλαστουργός της πολιτείας αλλά πλάσμα της. Οι μετέχοντες στην κρατική δομή αποκόπτονται από τις κοινωνικές τους ρίζες ώστε το κράτος να επιτελέσει την κύρια αποστολή του, που είναι η αναπαραγωγή του και η διατήρηση του ίδιου συντακτικού εξουσίας. Υπόσταση στο κράτος δίνει η υπερτάξη των στρατογραφειοκρατών που σφετερίζονται το υπερπροϊόν της κοινωνίας και ενεργεί με τρόπο ώστε να διαιωνισθεί το κράτος devlet edded müder διαιώνιο κράτος».

Το 1924 ο Ατατούρκ έφερε μετά την Συνθήκη της Λωζάννης, ένα νέο Σύνταγμα που με τις μεταρρυθμίσεις που επέβαλε στα πλαίσια εξευρωπαϊσμού του νέου κράτους και μέσα στο πλαίσιο να ενσωματωθεί στη Δύση, εκτιμώντας ότι οι νικητές του Α’ παγκοσμίου πολέμου απάλλαξαν το νέο κράτος από το Οθωμανικό Χρέος βάσει των άρθρων 46, 47, 48 της Συνθήκης της Λωζάννης, παρόλο με το Ανατολικό ζήτημα οι Μεγάλες Δυνάμεις διέλυσαν με οικονομικούς και πραγματικούς πολέμους την χώρα του πριν από αυτόν, ως νέος ηγέτη της, ήθελε να δείξει ότι μπορεί να κάνει μία νέα αρχή σε πολιτικό, οικονομικό, κοινωνικό και πολιτισμικό επίπεδο.

Ήταν ένας τρόπος ώστε η Δύση να δεχτεί στους κόλπους της τον μεγάλο Ασθενή και ο Ατατούρκ να εγκλιματίσει τους πρώην Ασιάτες νομάδες που αν και οι ιστορικές συγκυρίες τους έφεραν από τα βάθη της Ασίας στη Μικρά Ασία, δηλαδή στη Μεσόγειο που αν και επανίδρυσαν την παλαιά Βυζαντινή αυτοκρατορία, ως Οθωμανική, στις παλιές ευρωπαϊκές γεωγραφικές της διαστάσεις, πάντα αισθανόταν ότι πολιτισμικά δεν ανήκαν στον ευρωπαϊκό χώρο.

Στα μάτια του Ατατούρκ η Οθωμανική αυτοκρατορία ήταν μία δύναμη εξουσίας που ουσιαστικά οι Σουλτάνοι την χρησιμοποίησαν για να δημιουργήσουν ένα «προσωποποιημένο φεουδαλισμό». Γιατί ο οθωμανικός αυτός φεουδαλισμός προέκυψε από την κατάκτηση και υποδούλωση μιας προηγμένης αγροτικής κοινωνίας εκ μέρους νομάδων πολεμιστών.

Έτσι ο οθωμανικός φεουδαλισμός δεν εμπίπτει στο «πλέγμα των δυνάμεων παραγωγής» επειδή είναι προϊόν απαλλοτρίωσης και βίαιου σφετερισμού και δεν εντάσσεται στα στάδια που κατά την μαρξιστική διαλεκτική, οδηγούν σε ένα προοδευτικότερο κοινωνικό καθεστώς, δηλαδή στον καπιταλισμό. Γιατί στην μαρξιστική θεώρηση ο ορισμός του κοινωνικού σχηματισμού εστιάζεται γενικά στις εξής αρχές, κατά την διατύπωση του Barry Hindess και του Paul Hirst: «Κάθε χαρακτηριστικός τρόπος ιδιοποιήσεως του υπερπροϊόντος συνεπάγεται και μια ιδιαίτερη δομή παραγωγικών σχέσεων. Κάθε δομή παραγωγικών σχέσεων συνεπάγεται ένα πλέγμα δυνάμεων που ανταποκρίνονται στις συνθήκες διαδικασίας της εργασίας την οποία εισάγει».

–https://www.amazon.com/Middle-Balkans-Under-Ottoman-Empire/dp/1878318047 
–https://www.amazon.com/Pre-Capitalist-Modes-Production-Barry-Hindess/dp/B002I45K4W 
– http://www.generation-online.org/p/phindesshirst.htm 

Το χαράτσι π.χ, που πλήρωναν οι μη μουσουλμάνοι, όπως αναφέρει ο Θεόδωρος Σπανδούνης το 1538, ήταν η μεγαλύτερη πρόσοδος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. όπως αναφέρει στο έργο του «De la origine deli imperatori Ottomani» – Περί της προελεύσεως των Οθωμανών βασιλέων.

Η επικράτεια ήταν χωρισμένη σε σαντζάκια (sancak) και οι επικεφαλής Sancakbeyi ή Φλαμπουράρηδες μάζευαν τους φόρους για τον περιφερειακό Πασά που κατέληγαν στο θησαυροφυλάκιο της Πύλης.
http://www.oxfordbibliographies.com/view/document/obo-9780195390155/obo-9780195390155-0231.xml#

Με το νέο Σύνταγμα, αυτό που ήθελε ο Ατατούρκ, ήταν να διασφαλίσει ουσιαστικά τα νέα σύνορα του κράτους του, μετά από αυτό που έζησε με την Συνθήκη των Σεβρών, η οποία ήταν η αντίστοιχη της Συνθήκης των Βερσαλλιών για την ηττημένη Γερμανική Αυτοκρατορία (που κατάφερε να την ανατρέψει ξεκινώντας ένα Απελευθερωτικό πόλεμο ενώ η Γερμανία έκανε πόλεμο μετά από 20 χρόνια από την συνθήκη των Βερσαλλιών) και για να το πετύχει το έκανε αντικαθιστώντας το συνεκτικό κρίκο της ummah της Ισλαμικής θρησκείας με την ιθαγένεια και στο άρθρο 88 διαβάζουμε ότι την ιθαγένεια του Τούρκου έχουν πλέον όλοι οι κάτοικοι (ahali) της Τουρκίας χωρίς διάκριση φυλής και θρησκείας.
[Türkiye ahalisine din ve ırk farkı olmaksızın vatandaşlık itibariyle “Türk” ıtlak olunur.]
http://www.jamesinturkey.com/what-is-a-turk-which-1924-definition-does-gul-want/ 
Και αυτό το συνόψισε με τη φράση του «Ne Mutlu Turkum Diyene», δηλαδή «Πόσο χαρούμενος είναι αυτός που λέει είμαι Τούρκος».
– https://www.trtworld.com/referendum/turkeys-constitutional-history-a-timeline-334848
– https://books.google.gr/books?id=q1oGDAAAQBAJ&pg=PA148&lpg=PA148&dq=ahali+Turkish+Constitution&source=bl&ots=bEBMtDWupn&sig=ACfU3U1lOvy0cNcGr377WYE69JDIrSEY8Q&hl=el&sa=X&ved=2ahUKEwjAo-7M56rhAhXC5KYKHVxQBpAQ6AEwAnoECAcQAQ#v=onepage&q=ahali%20Turkish%20Constitution&f=false

Δηλαδή όλοι οι κάτοικοι πλέον της Δημοκρατίας της Τουρκίας, που πήρε το όνομα της με αντίστοιχο γεωγραφικό προσδιορισμό, όπως πρόσφατα η πΓΔΜ, θα είχαν την ιθαγένεια του Τούρκου, άσχετα αν ήταν Κούρδοι, Έλληνες, Εβραίοι, Αρμένιοι κ.ο.κ.

Με αυτό τον νομικό τρόπο ήθελε να φτιάξει ένα νέο πολιτικό καθεστώς, όπως στα πρότυπα του Φασισμού: «ένα λαός, ένα κράτος, ένας αρχηγός» [Ein Volk, Ein Reich, Ein Führer] στηριζόμενος επίσης στις ιδέες του Ziya Gökalp.

Παράλληλα με την κατάργηση του Χαλιφάτου και του Shaykh al-Islām και την εισαγωγή της λατινικής γραφής αντί της φαρσί (βέβαια από το 1862 είχε γίνει πρόταση να εκλατινισθεί η γραφή επί Münuf Pasha) ήθελε να αποκόψει άμεσα το ισλαμικό παρελθόν γιατί όλα τα θρησκευτικά κείμενα ήταν γραμμένα στα περσικά (φαρσί) και έτσι με το άρθρο 136 του ίδιου Συντάγματος ίδρυσε το Diyanet, δηλαδή την Διεύθυνση Θρησκευτικών Υποθέσεων του τουρκικού κράτους, όπου τα θέματα της θρησκείας ήταν πλέον θέμα του κράτους. Και επέβαλε ο στρατός να είναι πλέον ο θεματοφύλακας του νέου Συντάγματος αντί της αρχής ότι ο λαός είναι το κυρίαρχο σώμα που μόνο από αυτόν απορρέουν όλες οι εξουσίες. Δηλαδή έφτιαξε ένα νέο Σύνταγμα επιτομή του Αυταρχικού κράτους.

Όσο βέβαια προσπάθησε να κρατήσει την θρησκεία μακριά από την πολιτική αυτό έγινε μόνο μέχρι τον θάνατο του γιατί η θρησκεία έκτοτε χρησιμοποιήθηκε ως το μέσο για αλλαγή της πολιτικής ατζέντας (ξεκίνησε από τον Μεντερές με τα γνωστά γεγονότα ενάντια στον Ελληνισμό) μέχρι σήμερα.

Αυτό που συμβαίνει στη γείτονα χώρα είναι ότι το εκεί πολιτικό σύστημα αισθάνεται ότι βρίσκεται σε ένα ιστορικό περιβάλλον που για αιώνες δεν μπόρεσε να αφομοιώσει, επειδή ζούσε στο περιθώριο της βαριάς ιστορίας που κουβαλούσε ο χώρος και έτσι στο συλλογικό υποσυνείδητο του, αισθάνεται ως ένας μουσαφίρης που κάποτε φοβούνται ότι θα τους εκδιώξουν, όπως αυτοί εξεδίωξαν λαούς και όπως και τώρα το βλέπουμε στους πρώην συμμάχους τους Κούρδους στον τότε Απελευθερωτικό αγώνα τους ενάντια στους Έλληνες και Αρμένιους ειδικά αν και υπήρξαν συνιδρυτές της Τουρκικής Δημοκρατίας.

Έτσι στα πλαίσια της πλήρους επανοθωμανοποίησης της τουρκικής κοινωνίας ο Ερντογάν, ειδικά μετά τα γεγονότα στο πάρκο Gezi το 2013, θέλει να αλλάξει αυτό που ο Ατατούρκ προσπάθησε να κάνει και σκέφτεται να επαναφέρει την γραφή φαρσί ως ένα μέσο για να ξαναβρεί το Οθωμανικό παρελθόν της χώρας του, δηλαδή όπως ήταν η χώρα του πριν τον κοινοβουλευτισμό τότε που η εξουσία ανήκε στο Σουλτάνο-Χαλίφη. Επίσης από το 2006 έχει τετραπλασιάσει τον προϋπολογισμό του Diyanet και έχει αυξήσει το προσωπικό του στα 150.000 άτομα και μέσω δημιουργίας νέων τζαμί όχι μόνο στην Τουρκία αλλά και στο εξωτερικό, θέλει να ενισχύσει το ηγετικό του προφίλ (μη ξεχνάμε ότι ο κυριότερος σύμβουλος του, Ibrahim Kalin, είναι καθηγητής στην Ουάσιγκτον σε πανεπιστημιακή σχολή που χρηματοδοτήθηκε από την Σαουδική Αραβία).

Αυτό που κυριαρχεί στην εξωτερική πολιτική της Τουρκίας από την ίδρυση της είναι το άγχος της αφαίρεσης εδαφών της και αυτό το βίωσαν στον Β’ παγκόσμιο πόλεμο που αν και πιέστηκαν από την Μ. Βρετανία δεν τόλμησαν να μπουν, γιατί οι μνήμες του Α’ παγκοσμίου πολέμου ήταν νωπές για το νέο τους κράτος που ακροβατούσε σε ένα παρελθόν που τους έφερε στο χείλος της διάλυσης αλλά και σε ένα προβληματικό παρών με αβέβαιο μέλλον.
– http://www.turkeyanalyst.org/publications/turkey-analyst-articles/item/463-the-rise-of-diyanet-the-politicization-of-turkey’s-directorate-of-religious-affairs.html
– https://ottomanhistory.net/node/225
–https://sonsofsunnah.com/2014/05/25/the-turkish-ottomans-were-fluent-in-farsi-persian/

Τον σημερινό Πρόεδρο Ερντογάν πρέπει κανείς να τον βλέπει με όρους θρησκευτικούς και όχι πολιτικούς, γιατί ο στόχος του είναι η επαναφορά της ummah και όχι η διατήρηση ακόμα και αυτού του απολυταρχικού κράτους που έχει εγκαθιδρύσει ειδικά με τις συνταγματικές τροποποιήσεις του 2017.

Πιστεύει ότι η Δύση τον υπονομεύει όπως συνέβαινε τον 19ο και 20ο αιώνα και  έτσι συνάπτει νέες συμμαχίες πέρα απ’ αυτές που είχαν συνάψει οι κυβερνήσεις πριν απ αυτόν. Δηλαδή τη συμμετοχή στο ΝΑΤΟ και τη τελωνειακή ένωση με την ΕΕ και το κάνει με τους εχθρούς της Δύσης δηλαδή τη Ρωσία, το Κατάρ ή τη Βενεζουέλα του Μαδούρο ακολουθώντας τη ρήση του Πάλμερστον.

Αυτό βέβαια που εκμεταλλεύεται, είναι ότι το ΝΑΤΟ έχει εγκαταστήσει στη Μαλάτεια ειδικά ραντάρ αντιπυραυλικής ασπίδας που ουσιαστικά είναι τα μάτια προστασίας του Ισραήλ σε περίπτωση πυραυλικής επίθεσης από το Ιράν και επίσης διαθέτει την Αεροπορική Βάση Ιντζιρλίκ που εκεί οι ΗΠΑ έχουν πυρηνικές κεφαλές.

Ο χάρτης όμως της στρατιωτικής παρουσίας των ΗΠΑ ξαναγράφεται στην Μέση Ανατολή και δεν αποκλείεται στο άμεσο μέλλον να διαπιστώσει ότι αυτό τελικά ήταν μία στρατηγική λάθους για το καθεστώς του.

– https://www.incirlik.af.mil 
– http://www.minareport.com/2018/04/07/us-quietly-packing-bags-and-moving-from-incirlik-and-qatari-airbases/
– https://www.airforcetimes.com/news/your-air-force/2018/08/09/turkish-lawyers-want-to-raid-incirlik-air-base-and-arrest-us-air-force-officers/
– http://www.kathimerini.gr/438068/article/epikairothta/kosmos/h-texeranh-proeidopoiei-gia-to-rantar-sthn-toyrki 

Ωστόσο αυτό που πρέπει να είναι η πρώτη προτεραιότητα για το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών πρέπει να είναι η επικύρωση της Συνθήκης της Λωζάννης εκ μέρους των ΗΠΑ. Είναι ένα βήμα που θα αναγκάσουν την Τουρκία να σταματήσει να ζητάει τυχόν αναθεώρηση της.

** «Τι είναι εκκοσμίκευση; … Είναι μια παγκόσμια αντίληψη πραγμάτων και κατά συνέπεια ένας τρόπος ζωής στον οποίο τα βασικά θέματα της ανθρώπινης ύπαρξης -οικογένεια, επιστήμη, επάγγελμα, τέχνη κ.λ.π.- όχι μόνο δεν βασίζονται στη θρησκευτική πίστη, ούτε κάποια σχέση έχουν μ΄ αυτή, αλλά απορρίπτεται κάθε αναγκαιότητα ή πιθανότητα τέτοιας σχέσης. Οι εκκοσμικευμένες περιοχές της ζωής θεωρούνται αυτόνομες. Δηλαδή κατευθύνονται από δικές τους αξίες, αρχές και κίνητρα, που διαφέρουν από τις θρησκευτικές.»

Βιβλιογραφία:
– https://piotita.gr/βιβλία/νταβούτογλου-αχμέτ-το-στρατηγικό-βάθ/ 
– https://www.tovima.gr/2015/02/11/world/apodomwntas-to-stratigiko-bathos-toy-axmet-ntaboytogloy/ 
Ιστορία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας
– https://books.google.gr/books?id=v20xsNEktAMC&pg=PA73&lpg=PA73&dq=Engürije&source=bl&ots=GfZoQnETPM&sig=ACfU3U2QS6LuTPgesPI4pzySMX47p6UrwQ&hl=el&sa=X&ved=2ahUKEwiY3q-Q-qLhAhVDI1AKHSrvDGQQ6AEwEnoECAcQAQ#v=onepage&q=Eng%C3%BCrije&f=false

*Ο Σωκράτης Αργύρης έχει κάνει σπουδές Ιστορίας και Οικονομίας στη Γαλλία και Αγγλία.

Επιτρέπεται η αναδημοσίευση με την προϋπόθεση να αναφέρεται το όνομα του συγγραφέα Σωκράτη Αργύρη.