Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Ατάκτως ερριμμένα. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Ατάκτως ερριμμένα. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

ΣΤΟΝ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟ ΤΩΝ ΠΛΑΝΟΒΙΩΝ


Του Αλέξανδρου Μαυρικάκη



«Χαρά σ΄ εκείνον που ξέρει να τον γυρίζει,  τον κόσμο αυτόν»
Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, «Ο ξεπεσμένος δερβίσης»

Η ιστορία μάλλον θα τους αγνοήσει. Δεν έκαναν κάποια ηρωϊκή πράξη, δεν προήγαγαν την επιστήμη και τις τέχνες, δεν διέπρεψαν ως επιχειρηματίες ή ως πολιτικοί παράγοντες. Ήταν όμως ήρωες της βιοπάλης, προήγαγαν την ευπρέπεια και το ήθος και δίδαξαν αλληλεγγύη  βοηθώντας από το υστέρημά τους όσους είχαν ανάγκη. Η σημαντικότητα του ασήμαντου για την ιστορία βίου τους, δίδαξε αξιοπρέπεια και άφησε μια γλυκιά ανάμνηση για τα χρόνια που «η ζωή ήταν αλλιώς». 
*                              *                              * 

Η Αδελίνα Γκιτάρ, γνωστότερη ως μαντάμ Ορτάνς (Ορτανσία) (1863 – 2 Μαΐου1938) ήταν Γαλλίδα ιερόδουλη, η οποία μάς έγινε  γνωστή όταν, στις αρχές του εικοστού αιώνα, εγκαταστάθηκε στην Κρήτη (1898) μαζί με άλλες κοπέλες για να προσφέρει τις υπηρεσίες της στους άνδρες των Μεγάλων Δυνάμεων. Μάς έγινε επίσης γνωστή στη μυθιστορηματική της εκδοχή μέσα από το μυθιστόρημα του Νίκου Καζαντζάκη  «Ο βίος και η πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά». Ήταν η εποχή  που κυοφορούταν, με πολλή βία και αίμα, η απελευθέρωση της  Κρήτης.  Το 1897 ανατέθηκε στον Φελίτσε Ναπολεόνε Κανεβάρο από τις Μεγάλες Δυνάμεις (Αγγλία, Γαλλία, Ρωσία και Ιταλία) η αρχηγία του ενωμένου στόλου προκειμένου να δοθεί αυτονομία  στο νησί. Τον Μάρτιο του 1997 κατέλαβαν το νησί και το διαίρεσαν σε ζώνες κατοχής. Οι μάχες μεταξύ Κρητών και Τούρκων συνεχίστηκαν με αγριότητα. Στις 2 Νοεμβρίου 1898  οι τούρκοι στρατιώτες εγκατέλειψαν  οριστικά τη Κρήτη και το Δεκέμβριο του 1898  αποβιβάστηκε  στη Σούδα ο πρίγκιπας Γεώργιος ως ύπατος αρμοστής. Μετά την επανάσταση  του Θερίσου το 1905,  η  Ορτάνς   έφυγε για το Ηράκλειο και μετά  για την  Σητεία όπου άνοιξε καφωδείο αλλά, λίγο καιρό αργότερα, μετακόμισε στον Άγιο Νικόλαο ανοίγοντας και πάλι ένα καφωδείο στην προκυμαία της πόλης. Αργότερα το 1916 μετακόμισε στην Ιεράπετρα με τον σύζυγό της (παντρεύτηκε στη Σητεία ή στον Άγιο Νικόλαο) και  άνοιξαν  μαγαζί στη Μεσοκαστελιά. Μετά τον χωρισμό της και με τον τίτλο της άμισθης  υποπρόξενου της Γαλλίας, η Ορτάνς άνοιξε εστιατόριο. Η Αδελίνα Γκιτάρ, η μαντάμ Ορτάνς που έζησε την απελευθέρωση της Κρήτης,  άφησε το μάταιο κόσμο το 1938, λίγο πριν τον δεύτερο μεγάλο πόλεμο.

 «Ήταν μια αγία η μαντάμ Ορτάνς, είχε πει ο παπά Μανώλης Τζοβαλάκης.   Δεν ξέρω αν αμάρτησε στα νιάτα της, εξάλλου ποιός είναι ο αναμάρτητος, αλλά ορκίζομαι στο σταυρό που κρατώ και στη λειτουργία που κάνω ότι έζησε στα στερνά της σαν αγία και πέθανε σαν αγία κάνοντας χιλιάδες καλοσύνες και βοηθώντας από το υστέρημά της τους συνανθρώπους της…»

*                              *                              *

Ο Σαλή Χελιδονάκης, αν δεν γνώρισε την Ορτάνς στα Χανιά, σίγουρα θα άκουσε να μιλάνε γι αυτήν.  Ο Σαλή, ο μαύρος βαρκάρης των Χανίων, ήταν απόγονος μαύρων εργατών, γνωστών ως «χαλικούτηδων», από την εποχή της Αιγυπτιοκρατίας στην Κρήτη (1830-1840). Το «χαλικούτης» προέρχεται από το αφρικανικό «Χαλ Ιλ Κούτι», δηλαδή «άφησε κάτω το κιβώτιο», φράση συνηθισμένη ανάμεσα στους αφρικανούς αχθοφόρους. Υπάρχει και η άποψη πως δεν ήταν «χαλικούτης» αλλά  απόγονος μαύρων δούλων που είχαν φέρει οι Άραβες δουλέμποροι στο νησί.  Σήμερα θα τους λέγαμε οικονομικούς μετανάστες. Ο Σαλή δε θέλησε να εγκαταλείψει τα Χανιά κατά την ανταλλαγή των πληθυσμών το 1922. Έγινε γνωστός στην χανιώτικη κοινωνία από το επάγγελμα του βαρκάρη και τη μεταφορά επιβατών και αποσκευών από τα πλοία της γραμμής στην αποβάθρα. Κυρίως έγινε γνωστός  για την εργατικότητα, την εγκαρδιότητα και την καλοψυχία του, το χαμόγελό του, την γενναιοδωρία του και την αλληλεγγύη που έδειχνε, φτωχός ό ίδιος, στους  φτωχούς και ανήμπορους. Λέγεται πως κάποτε που κέρδισε τον πρώτο λαχνό του λαχείου  προίκισε 2 ορφανές κοπέλες.

Πέθανε στις 29 Φεβρουαρίου 1967.  


*                                      *                                      *

Ο Άβελ Σεστάκ ήρθε στο Ηράκλειο από την μακρινή  Αμερική.  Γεννήθηκε στην Αργεντινή από Γάλλους μετανάστες, στις 25 Αυγούστου του 1918, το ίδιο έτος που τελείωσε ο πρώτος παγκόσμιος πόλεμος με ήττα της Γερμανίας και των συμμάχων της. Ο Άβελ ήταν ένας γίγαντας με χρυσή καρδιά που η γνωριμία του με την κυρία Κατερίνα, την μέλλουσα γυναίκα του, τον έφερε στο Ηράκλειο της Κρήτης. Ήταν ο ήρωας όλων των παιδιών της πόλης, ό ήρωας που νικούσε όλους τους αντιπάλους του στους λαϊκούς αγώνες πάλης, που διεξαγόταν στο γήπεδο του ΟΦΗ, στην Όαση και στο Μαρτινέγκο. Αντιπάλους  είχε τον Λαμπράκη, τον Παπαλαζάρου, τον Πρίμο Καρνέρα, τον Ζιγκουλίνωφ, τον Ινδό μασκοφόρο, τον Καρπόζηλο  αλλά και τον  Γιώργο Τρομάρα, με διαιτητή συνήθως τον Κώστα Ρουμελιώτη (που διατηρούσε κατάστημα  στην  Πλατιά Στράτα).

Οι χώροι που πάλευε τη δεκαετία του ΄60 ο πολύφημος αυτός γίγαντας, γέμιζαν  κόσμο, ιδίως παιδιά, που μετά τη λήξη του αγώνα και με νικητή βέβαια πάντα τον Άβελ, έκαναν αναλύσεις  με ύφους ειδικού, σχολίαζαν εκστασιασμένα τα «αεροπλανικά» κόλπα και ενίοτε τα εφάρμοζαν στις αλάνες και στις γειτονιές. Ο γίγαντας αυτός  βοηθούσε όποιο φίλο είχε ανάγκη, πήγαινε με φίλους του στην αγροτική του περιουσία, χαιρετούσε όποιον περνούσε έξω από το σπίτι του και έβγαινε με τα δυο μικρά του παιδιά βόλτα στις Τρείς Καμάρες. Η αγάπη του για την χώρα  που ζούσε και θεωρούσε πατρίδα του φάνηκε όταν το 1974 ζήτησε να επιστρατευτεί αλλά το αίτημά του απορρίφτηκε.
     
Την Κυριακή στις 15 Ιανουαρίου 1995 η καρδιά του γίγαντα Άβελ σταμάτησε να χτυπάει. Μαζί της σταμάτησε και η καρδιά μιας άλλης εποχής.  

*                                      *                                      *

Στους αγώνες πάλης του Άβελ σύχναζε ενίοτε και ο Μανώλης,  πιο γνωστός, λόγω του σωματικού όγκου, της μεγάλης δύναμης και της βροντερής  φωνής ως Μανώλας. Ο Μανώλης Μ.  ή Μανώλας,  καταγόταν από την Κίσσαμο Χανίων και κάποιο ατυχές γεγονός, όπως λέγανε, τον ανάγκασε να φύγει  και να έρθει στο Ηράκλειο  κάνοντας τον αχθοφόρο.

Περνοδιάβαινε την Πλατιά Στράτα, τον μεγάλο τότε εμπορικό δρόμο του Ηρακλείου,  κουβαλούσε με το καρότσι του εμπορεύματα, μετέφερε δέματα στα πρακτορεία και ξεκουραζόταν καθισμένος στο καρότσι στην πλατεία Κορνάρου. Ο εμβληματικός αυτός  βιοπαλαιστής ήταν φανατικός κινηματογραφόφιλος, σύχναζε στη «μικρή βουλή» (εστιατόριο Κνωσός), μάζευε χρήματα και ταξίδευε (όπως λέγανε) στο εξωτερικό και ήταν αιμοδότης. Κάποτε εκνευρίστηκε  όταν  αχθοφόρος του Πειραιά δεν γνώριζε ποιος ήταν ο πρόεδρος του σωματείου του, δείχνοντας έτσι πως  είχε συνείδηση εργάτη.

 Έφυγε στα τέλη της δεκαετίας του ΄80, ήσυχα όπως έζησε και πήγε στον Παράδεισο.

*                                      *                                      *

Σε εκείνο τον Παράδεισο που δεν γίνονται διακρίσεις σε θρησκείες, σε οικονομικούς μετανάστες, σε πρόσφυγες, σε μαύρους και σε λευκούς, σε πόρνες και σε νοικοκυρές. Στον Παράδεισο των βιοπαλαιστών, των αμαρτωλών αγίων, των φτωχών διαβόλων, των πλανόδιων και πλανόβιων του κόσμου. Εκεί βρήκε ο Μανώλας τον  Σαλή, την Ορτάνς και τον Άβελ να συζητάνε και να μιλάνε για τη ζωή τους.

Ο Άβελ  εξιστορούσε  την πορεία του ως πυγμάχου  στην Αμερική.  «Λέγανε πως ήμουνα πολύ δυνατός ... πάλεψα και δεν με νίκησε κανένας… όμως πιο δυνατός κι από εμένα υπήρξε ο έρωτας που με πήρε από την Αμερική και με έφερε στη Κρήτη… έπαιξα και σε μια ταινία που με ήθελαν για τη δύναμή μου…».

«Την είδα»,  είπε  ο  Μανώλας  με την βροντερή φωνή του.  «Ξέρεις πως μου άρεσε ο κινηματογράφος… ταξίδευα βλέποντας τις ταινίες … ζούσα μια άλλη ζωή μέσα στην σκοτεινή αίθουσα…».  

Ο Σαλή, με το γλυκό του χαμόγελο, εξηγούσε γιατί δεν θέλησε να φύγει από τα Χανιά το 1922 με την ανταλλαγή των πληθυσμών. «Αισθανόμουν  τα  Χανιά ως  πατρίδα μου… εξάλλου όπου και να πήγαινα βαρκάρης θα ήμουνα… ας μείνω λοιπόν εδώ, είπα, με ανθρώπους που αγαπάω και με αγαπούν….».

Η μαντάμ Ορτάνς καλοχτενισμένη και στολισμένη,  κοίταξε τον Σαλή και χαμογέλασε.

«Τα Χανιά λοιπόν…»,  είπε πολύ σιγά.
Δεν είπε τίποτα άλλο. Κοίταξε κάπου μακριά σα να περίμενε κάτι. Περίμενε τον Ιταλό Ναύαρχο Κανεβάρο. Όλοι  ήξεραν πως αν και γνώρισε πολλούς άντρες, αυτός παρέμεινε ο μεγάλος έρωτας της ζωής της.    

*                                      *                                      *

“Play it again, Sam”.



Ο Αλέξανδρος Μαυρικάκης είναι οικονομολόγος MSc 




             
Πηγές:

Βικιπαιδεια
Νέα Κρήτη, Χανιώτικα Νέα, Αγώνας της Κρήτης, ikriti, Kriti24.gr, zarpanews.gr
Αιμίλιος Δασύρας, mydaimoncom.blogspot.gr, Γ. Βενιανάκη, Κ.Γ. Καζανάκης
Δετοράκη Ιστορία της Κρήτης,
Καζαντζάκη Αλέξης Ζορμπάς,
Πρεβελάκη Χρονικό μιας Πολιτείας
Πιτυκάκη Το γλωσσικό ιδίωμα της Ανατολικής  Κρήτης
Γ. Μαρκόπουλου Γεράπετρος και Γεραπετρίτες 

ΗΓΕΜΩΝ ΕΚ ΔΥΤΙΚΗΣ ΛΙΒΥΗΣ



Του Αλέξανδρου Μαυρικάκη



Το  περιστατικό είναι γνωστό. Πολιτευτής στην αγωνία του να κερδίσει κάποια δημοσιότητα, αντί να κριτικάρει ομιλία υπουργού,  σχολίασε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έναν πίνακα (αντίγραφο) που βρισκόταν ακριβώς πίσω από τον ομιλούντα,  επειδή  όπως γράφει, τον προκάλεσε όχι η ομιλία αλλά το θέμα του πίνακα!  Αγνοώντας, όπως φαίνεται, πως ο πίνακας (Ξαπλωμένο γυμνό με διπλωμένα χέρια, πίσω από το κεφάλι της, 1917, Νέα Υόρκη, Μητροπολιτικό Μουσείο)  είναι του γνωστού και μεγάλου ζωγράφου Μοντιλιάνι, θεώρησε πως επρόκειτο για φωτογραφία καλλίγραμμου μοντέλου (ή κάτι παρόμοιο). 

Η εύλογη απορία είναι αν αντί του εν λόγω πίνακα,  βρισκόταν ένας πίνακας του  Έγκον Σίλε ή ο «La Douleur» του Πάμπλο Πικάσο ή ακόμα ένας πίνακας της γιαπωνέζας   Κατσουσίκα Χοκουσάι, τι θα έπρεπε να γίνει; Θα έπρεπε να  κληθεί η αντιτρομοκρατική;

Ο Καβάφης στο ποίημα «Ηγεμών εκ Δυτικής Λιβύης» γράφει:

«Άρεσε γενικώς στην Aλεξάνδρεια,
τες δέκα μέρες που διέμεινεν αυτού,
ο ηγεμών εκ Δυτικής Λιβύης
Aριστομένης, υιός του Μενελάου.
 Ως τ’ όνομά του, κ’ η περιβολή, κοσμίως, ελληνική.
Δέχονταν ευχαρίστως τες τιμές, αλλά
δεν τες επιζητούσεν• ήταν μετριόφρων.
Aγόραζε βιβλία ελληνικά,
ιδίως ιστορικά και φιλοσοφικά.
Προ πάντων δε άνθρωπος λιγομίλητος.
Θάταν βαθύς στες σκέψεις, διεδίδετο,
κ’ οι τέτοιοι τόχουν φυσικό να μη μιλούν πολλά.»

Ο «ηγεμών» του Καβάφη είναι ένα τυπικό φαινόμενο αλλοτριωμένου ανθρώπου, ενός μεταμφιεσμένου συνειδητά σε κάτι άλλο από αυτό που είναι, που κυκλοφορεί με βιβλία ιστορικά και φιλοσοφικά που δείχνουν σκεπτόμενο άνθρωπο (Γεωργουσόπουλος).
Και συνεχίζει:

«Μήτε βαθύς στες σκέψεις ήταν, μήτε τίποτε.
Ένας τυχαίος, αστείος άνθρωπος.
Πήρε όνομα ελληνικό, ντύθηκε σαν τους Έλληνας,
έμαθ’ επάνω, κάτω σαν τους Έλληνας να φέρεται•
κ’ έτρεμεν η ψυχή του μη τυχόν
χαλάσει την καλούτσικην εντύπωσι
μιλώντας με βαρβαρισμούς δεινούς τα ελληνικά,
κ’ οι Aλεξανδρινοί τον πάρουν στο ψιλό,
ως είναι το συνήθειο τους, οι απαίσιοι.
Γι’ αυτό και περιορίζονταν σε λίγες λέξεις,
προσέχοντας με δέος τες κλίσεις και την προφορά•
κ’ έπληττεν ουκ ολίγον έχοντας
κουβέντες στοιβαγμένες μέσα του».

Συγχρόνως δείχνουν ένα άνθρωπο  που μιμείται και φοβάται να μη χαλάσει την καλούτσικη εντύπωση (Γεωργουσόπουλος).

           Aν ο Καβάφης ζούσε σήμερα θα έγραφε και πάλι για «ηγεμόνες»  αμαθείς και απαίδευτους που επειδή οι συγκυρίες τους ανέδειξαν στο δημόσιο βίο, προσπαθούν «να μην τους πάρουν οι Αλεξανδρινοί στο ψιλό» αλλά δεν τα καταφέρνουν. Υπάρχουν «ηγεμόνες»  σε όλα τα κόμματα, με λαμπρές σπουδές αλλά χωρίς παιδεία, που αγωνιούν να  ενταχθούν  στην πολιτική ελίτ, θεωρώντας πως έχουν την εύνοια των θεών (και των μηχανισμών βεβαίως) για να σώσουν την χώρα και τους κατοίκους της. Και επειδή έχουν έλλειμμα πολιτικού λόγου καταφεύγουν σε ευφυολογήματα, λεκτικές επιθέσεις, πομφόλυγες, εξυπνακισμούς και ειρωνικούς ενίοτε σχολιασμούς κυρίως μέσα από το διαδίκτυο. Στο όνομα μιας «μαρκετίστικης» πολιτικής και λόγω έλλειψης επιχειρημάτων, αναδεικνύουν την αμάθεια και την  πολιτική ρηχότητά  τους.
  
Ο  Μοντιλιάνι ζούσε μποέμικη ζωή, κάπνιζε, έπινε αψέντι, πουλούσε έργα του για ελάχιστα χρήματα ή για μια κούπα αλκοόλ και πέθανε  στα 35 του χρόνια.  Στις 3 Δεκεμβρίου 1917 στη γκαλερί του Παρισιού Berthe Weill, έγιναν τα εγκαίνια της πρώτης και μοναδικής, όσο ζούσε, έκθεσης του. Εκτός από τα γυμνά που εξέθετε μέσα στην γκαλερί, ένας πίνακας είχε τοποθετηθεί στην βιτρίνα. Το γεγονός έλαβε μεγάλη δημοσιότητα και λόγω της κοσμοσυρροής και του σκανδάλου η αστυνομία απαγόρευσε την έκθεση.

Εκατό χρόνια μετά και πάλι κάποιοι θεματοφύλακες της ηθικής και συγχρόνως αμαθείς, κατατρέχουν τον καλλιτέχνη επειδή «γίνονται δηλώσεις για την οικονομία με φόντο τον πίνακα αυτό»! Επιβεβαιώνοντας και πάλι τη ρήση του Ξενοφώντα πως «εκείνοι που φαίνονται ότι εκ φύσεως είναι άριστοι, χρειάζονται περισσότερο από τους άλλους την παιδεία»


Ο Αλέξανδρος Μαυρικάκης είναι οικονομολόγος MSc 





MATAROA...


Του Αλέξανδρου Μαυρικάκη



Κάποιοι τους ανεβάζουν σε πεντακόσιες χιλιάδες και άλλοι  θεωρούν πως ανέρχονται σε τριακόσιες χιλιάδες, υπολογίζοντας μάλιστα και τα ποσοστά επί του πληθυσμού.  Όμως όλοι συμφωνούν πως είναι νέοι, μορφωμένοι και δυναμικοί. Oι δημοσιογράφοι στις τηλεοπτικές εκπομπές, κυρίως στις ειδησεογραφικές, τους αφιερώνουν ένα τρίλεπτο χωρίς να γίνεται κάποια πολιτική προσέγγιση. Αναφέρονται  στους νέους,  που αρνούμενοι την φτωχοποίηση και μη μπορώντας να αντέξουν  την ανεργία παίρνουν τη βαλίτσα τους και φεύγουν σε κάποια άλλη χώρα, κυρίως της δυτικής Ευρώπης, για να βγάλουν το μεροκάματο και να ζήσουν με αξιοπρέπεια. Υπάρχουν και οι πολιτικοί που εκφράζουν την λύπη τους για την μετανάστευση, ομιλούν με συντριβή τεθλιμμένου συγγενή, επιρρίπτοντας (φυσικά) την ευθύνη σε τρίτους και πάντα αναφέρονται στο πρόγραμμα του κόμματός τους, ασελγώντας (ως συνήθως) στη λογική μας. 

Κάποιοι άλλοι εκτοξεύουν (με κίνδυνο ατυχήματος) κάτι παράξενες λέξεις όπως «ανάπτυξη» και «επενδύσεις» και ομνύουν στις θυσίες (που ακούγεται ηρωϊκό και εθνικοπατριωτικό) του ελληνικού λαού. Όλοι αυτοί πιστεύουν πως η ιστορία (ίσως και ο ίδιος ο Θεός αλλά το αποκρύβουν από σεμνότητα)  τους έχει επιλέξει να σώσουν τη χώρα, κατ’ αρχάς από τους κακούς αντιπάλους τους και βέβαια τους κατοίκους της από  τα δεινά, οδηγώντας τους  στη γη της επαγγελίας.

Κάποτε ένα καράβι τα Χριστούγεννα του ΄45, το θρυλικό   «Mataroa»,   πήρε τον ανθό της διανόησης για να τον διασώσει από ένα μισαλλόδοξο και εκδικητικό κράτος και  τον οδήγησε στη Γαλλία: Πάνος Τζελέπης Κορνήλιος Καστοριάδης, Κώστας Παπαϊωάννου, Μιμίκα Κρανάκη, Κώστας Αξελός, Νίκος Σβορώνος, Εμμανουήλ Κινδύνης, Αριστομένης Προβελέγγιος, Αθανάσιος Γάττος, Κωνσταντίνος Μανουηλίδης, Νικόλας Χατζημιχάλης… Γιώργος Κανδύλης, Πάνος Τσολάκης, Τάκης Ζενέτος, Μάνος Ζαχαρίας, Μέμος Μακρής, Ντίκος Βυζάντιος, Δημήτρης Χωραφάς, Αγγελος Προκοπίου, Ανδρέας Γληνός και Ευάγγελος Μπρίκας, Ελλη Αλεξίου, Μάτση Χατζηλαζάρου, Ανδρέας Καμπάς, Εμμανουήλ Κριαράς και Σταμάτιος Καρατζάς, Ιάνης Ξενάκης…  Μετά έφυγαν και άλλοι νέοι για τις φάμπρικες της Γερμανίας,  τις μεγάλες πόλεις της Αμερικής και τη μακρινή Αυστραλία. Τώρα  και πάλι οι νέοι, ο πλούτος της χώρας, η πιο μορφωμένη γενιά, φεύγουν με το δικό τους  «Mataroa», για να  πουλήσουν το μυαλό και τη δύναμη τους σε όποια χώρα προσφέρει εργασία και αξιοπρέπεια. 

Δύσκολη λέξη η αξιοπρέπεια και οι Βουρβόνοι δεν την καταλαβαίνουν, όπως δεν έχουν καταλάβει τι ακριβώς έγινε στη χώρα, πως χρεοκοπήσαμε, πως γίναμε αποικία και πως εξαθλιωθήκαμε. Οι οπαδοί πάλι του Ναπολέοντα με μπόλικο βερμπαλισμό, συγχέουν την πολιτική με την σύνταξη οικονομικών καταστάσεων μιας επιχείρησης φτιάχνοντας κουτάκια με αριθμούς που ευημερούν σε μια χώρα με μειωμένη εθνική κυριαρχία. 

Αδυνατούν να καταλάβουν πως δεν έχει κανένα νόημα η ιδεολογία όταν αναπαράγεται, για να επιβεβαιώσουν τον εαυτό τους και όχι για να εξυπηρετήσουν την κοινωνία. Οι νέοι, τα μεγάλα θύματα της κρίσης, βυθομετρώντας τη ρηχότητα του πολιτικού συστήματος, αρνούνται τις αμοιβές της φτώχειας, την απλήρωτη εργασία, την έλλειψη εργασιακής και επιστημονικής προοπτικής. Αρνούνται να είναι αιχμάλωτοι αλλά κυρίως, αρνούνται να παραδοθούν στη φτωχοποίηση και στο τέλμα του οργανωμένου εφησυχασμού και φεύγουν, αναζητώντας μια ζωή με αξιοπρέπεια. Φεύγουν (ή αναγκάζονται να φύγουν) για άλλους κόσμους, με την  «γυναίκα με τα μεγάλα μάτια» ή άλλως τη «Mataroa» στη γλώσσα των  Maori,  μαζί με τον Καστοριάδη, τον Σβορώνο, την Αλεξίου…


Ο Αλέξανδρος Μαυρικάκης είναι οικονομολόγος MSc 





«ΚΑΓΚΕΛΑ,ΚΑΓΚΕΛΑ,ΚΑΓΚΕΛΑ ΠΑΝΤΟΥ ΚΑΙ ΤΑ ΜΥΑΛΑ ΣΤΑ ΚΑΓΚΕΛΑ…»


Του Σήφη Φανουράκη

                                            
Σύμφωνα με τον Σωκράτη «το καλόν συμπίπτει με το αγαθόν, ενώ αμφότερα συμπίπτουν με το ωφέλιμον».
Είναι σαφές ότι για τον Σωκράτη, η Αισθητική (το κάλλος, το καλόν) και η Ηθική (το αγαθόν) συμπληρώνονται από το ωφέλιμον, ενώ και τα τρία μαζί συνιστούν αυτό που κοινά λέμε «Αισθητικό».



Άλλωστε στην αρχαιότητα, το κάλλος, το αγαθόν και το ωφέλιμον, μέσα στην απλότητα, στο απέριττο, πραγματώθηκε η πιο υψηλή έκφραση της ισορροπίας του Απολλώνιου και Διονυσιακού στοιχείου που απεικονίζονται στον πολιτισμό του Παρθενώνα, ο οποίος μνημονεύεται και από τον Περικλή με εκείνο το : «Φιλοκαλούμεν τε γαρ μετ΄ευτελείας και φιλοσοφούμεν άνευ μαλακίας».
Στην πόλη του Ηρακλείου ό,τι απόμεινε από την ιστορία της και τη συλλογική μνήμη της, κατεδαφίζεται καθημερινά, στα πλαίσια μιας γενικότερης κοινωνικής κατεδάφισης και αλλοιώνεται το «πρόσωπό της». Κάθε μέρα η Δημοτική Αρχή προσπαθεί να προστατεύσει από «αόρατους και ορατούς εχθρούς» με κάγκελα στα τείχη και στο ισόγειο της  Λότζια ( σε λίγο καιρό θα τοποθετηθούν), με κακόγουστες εφήμερες γιορτινές κατασκευές στην πλατεία Ελευθερίας, για τις οποίες δεν έχει έγκριση από κανένα φορέα που προστατεύει αυτή την πόλη και από τις οποίες υποθέτω θάχει κάποιο οικονομικό όφελος, με την ενοικίαση του δημόσιου χώρου και την μετατροπή των πεζόδρομων σε τραπεζόδρομους.



Έτσι, σταδιακά στην πόλη συμβαίνει αυτό που εύστοχα μας τραγουδά ο Πανούσης : «Κάγκελα, κάγκελα, παντού και τα μυαλά στα κάγκελα του αόρατου εχθρού», το οποίο έχει πλέον καταστεί  ιδεοληψία κεκαλυμμένη από έννοιες της ασφάλειας, του εφήμερου και μιας «ιδιότυπης αισθητικής αντίληψης» τύπου Αβραμόπουλου, που γέμισε την Αθήνα με κάγκελα.    
Προφανώς τα κάγκελα στην Μποφόρ προστατεύουν από τον εχθρό «της απροσεξίας» των νέων που συχνάζουν τα Σαββατόβραδα και τα κάγκελα στην Λότζια θα προστατεύουν το κτήριο από τους μόνιμους εχθρούς, τους νέους που χρησιμοποιούν το χώρο, που τους ονομάζουν και «αναρχικούς».
                                                   
Δεν φαίνεται όμως να προστατεύεται ο Δημόσιος χώρος, από τα πλαστικά «σκηνικά ομοιώματα» (τέντες, πλαστικά, επιγραφές, διαχωριστικές κατασκευές hai -tech ) μπροστά στα κτήρια, ιδιαίτερα στα ιστορικά, και τα οποία  επιβάλουν μια ριζοσπαστική «απολιτιστικοποίηση» του ιστορικού χώρου. Και κάπως έτσι, η ποιότητα της αστικής ζωής υποθηκεύεται από το εμπόρευμα και τον καταναλωτισμό και από την δράση των οικονομικών ομάδων.


Αν θέλει κάποιος να επιμερίσει ευθύνες θα πρέπει η γνωρίζει ότι, από την πλευρά τoυ Δήμου  λειτουργεί ο φόβος του «πολιτικού κόστους». Από την πλευρά όλων των τεχνικών λειτουργεί μια άκρατη «επιθετικότητα» σε ότι προστατεύεται, στο όνομα της εμπορευματοποίησης. Από την πλευρά της «αγοράς» λειτουργεί η προάσπιση των συμφερόντων της με κάθε κόστος. Από την πλευρά των δημοσίων λειτουργών εμφανίζεται μια «δειλία» στο να προστατεύσουν την ιστορία του ιστορικού κτισμένου περιβάλλοντος.

Ο συνδυασμός αυτής της κοινωνικής «παθολογίας» ευνοεί την επιβίωση μιας εφήμερης ασημαντότητας του κτισμένου περιβάλλοντος που μας περιβάλλει.



Ο Σήφης Φανουράκης είναι αρχιτέκτονας

ΚΑΛΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΚΥΡ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕ


του Αλέξανδρου Μαυρικάκη

Έτσι αρχίζει το διήγημα του Παπαδιαμάντη «Στο Χριστό στο Κάστρο». Δεν είναι μονάχα μια απλή χριστουγεννιάτικη ιστορία, αλλά και μια ιστορία αλληλεγγύης με σκοπό να διασώσουν από τα χιόνια δυο συγχωριανούς τους, έχοντας να αντιμετωπίσουν το χιονισμένο βουνό, το κρύο και τη θάλασσα, αφού η δια ξηράς μετάβαση ήταν αδύνατη.
«….Εὐτυχῶς δέν ἐχιόνιζεν» συνεχίζει το διήγημα « ἀλλ’ ὁ ἄνεμος ἦτο παγερός. Αἴθριος ὁ οὐρανός, σαρωμένος ἀπό τόν βορρᾶν. Ἡ σελήνη ἦτο εἰς τό πρῶτον τέταρτον, καί εἶχε δύσει πρό πολλοῦ. Τά ἄστρα ἔτρεμαν εἰς τό στερέωμα, ἡ πούλια ἐμεσουράνει, ὁ γαλαξίας ἔζωνε τόν οὐρανόν. Ὁ πῆχυς καί ἡ ἄρκτος καί ὁ ἀστήρ τοῦ πόλου ἔλαμπαν μέ βαθεῖαν λάμψιν ἐκεῖ ἐπάνω. Ἡ θάλασσα ἔφρισσεν ὑπό τήν πνοήν τοῦ βορρᾶ, καί ἠκούοντο τά κύματα πλήττοντα μετά ρόχθου τήν ἀκτήν, εἰς ἣν μελαγχολικῶς ἀπήντα ὁ φλοῖσβος τοῦ ὕδατος περί τήν πρῷραν τῆς μεγάλης καί δυνατῆς βάρκας.…»
Στο διήγημα, παρά τη δυσκολία του εγχειρήματος να βοηθήσουν τους αποκλεισμένους, ο χειμωνιάτικος καιρός δεν παρουσιάζεται ως εχθρός και αντίπαλος του ανθρώπου. Δεν υβρίζεται η φύση και δεν θεωρούνται τα κύματα, ο παγερός άνεμος και το χιόνι αφύσικα καταστροφικά φαινόμενα και θεομηνία. Αντιμετωπίζονται ως μέρος της ζωής  της κοινότητας και η φύση θεωρείται ανόργανο σώμα των ανθρώπων και προέκταση της κοινωνίας. Άνθρωπος και φύση θεωρούνται μια ενότητα και η τελευταία προσφέρει τα αγαθά της στους ανθρώπους με όλους τους κινδύνους που πιθανόν να ελλοχεύουν.
Η άλλη προσέγγιση της φύσης είναι αυτή της κατάκτησης και της λεηλασίας, η χρήση της ως πηγή πλούτου, η υποβάθμισή της, η εντατική της καλλιέργεια, η τυφλή εκμετάλλευση της, η καταστροφή των δασών της, η εξαφάνιση της χλωρίδας και πανίδας και η εξαντλητική εξόρυξη των μεταλλευμάτων και των πρώτων υλών.
Η συμπεριφορά αυτή που υπακούει στους πλέον άπληστους νόμους της αγοράς, είναι συμπεριφορά κονκισταδόρων προς τους ιθαγενείς της Αμερικής που δεν είχαν ιδέα οι άμοιροι από πολιτική οικονομία και χριστιανισμό. Συμπεριφορά εξουσιαστών που υπερηφανεύονται για τις νίκες επάνω στη φύση και για τα λάφυρα που από αυτήν αποκτούν, αλλά αγνοούν ή και αδιαφορούν για την εκδίκηση που αργά ή γρήγορα θα έρθει, όπως ήρθε στη Μάνδρα. Και την κραυγή, όσων κατοίκων της πόλης αυτής δεν πνίγηκαν στα λασπόνερα που κατέβασαν τα ρέματα, προσπαθούν να την πνίξουν όχι στα νερά, αλλά με θεολογικές προσεγγίσεις περί «θεομηνίας» και με κραυγές περί «ακραίων καιρικών φαινομένων». Χωρίς να παραγνωρίζονται οι ατομικές ευθύνες, οι «φαβέλες» που υπάρχουν γύρω από τις μεγάλες πόλεις είναι συνειδητό δημιούργημα κυβερνήσεων, βουλευτών, δημάρχων και κάθε λογής παραγόντων και παραγοντίσκων που κλείνουν το μάτι σε επιχειρηματίες, αδολεσχώντας συγχρόνως περί ευημερίας και ανάπτυξης. Αποτελούν συνειδητή υποθήκευση του μέλλοντος, στο όνομα μιας ψευδεπίγραφης κοινωνικής πολιτικής, νομιμοποιώντας αυθαίρετα κτίσματα για μια φούχτα ψήφων.
Στο διήγημα «Χαλασοχώρηδες» που δημοσιεύτηκε σε συνέχειες στην εφημερίδα Ακρόπολις, από τις 12 έως τις 22 Αυγούστου του 1892 και εκτυλίσσεται σ' ένα νησί (προφανώς τη Σκιάθο), κατά την τελευταία εβδομάδα της προεκλογικής περιόδου και ανήμερα των εκλογών ο Παπαδιαμάντης γράφει:
«…Ὅ,τι ἀπετέλει τὴν δύναμιν τοῦ Ἀλικιάδου, ἦτο ὁ πόθος ὑφ᾽ οὗ ἐφλέγετο νὰ φανῇ χρήσιμος εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν δημοσίων ἔργων τῆς ἐπαρχίας. Ἐν πρώτοις, ὑπῆρχεν ἡ ἐθνικὴ ὁδός, ἡ προκηρυσσομένη ἑκάστοτε ὡς μέλλουσα νὰ κατασκευασθῇ παρὰ τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας πόλιν. Ἐκεῖθεν, ἂν ἐξελέγετο βουλευτής, θὰ εἶχε τὴν μερίδα τοῦ λέοντος. Ἀπὸ τώρα εἶχεν ἀρχίσει νὰ συνεταιρίζεται κρυφὰ μὲ τοὺς ἐργολάβους. Κατὰ τὴν πρώτην βουλευτείαν του ὁλόκληρον δάσος τὸ εἶχε κάμει ἰδικόν του, δικαιώματι κατακτήσεως. Μὲ τὸν ἔφορον, τὸν ὁποῖον εἶχε φέρει εἰς τὴν ἐπαρχίαν του, εἶχε προεξηγηθῆ σαφέστατα: «Θὰ σὲ διορίσω, ἀλλὰ φόρον δὲν θὰ βεβαιώσῃς ἀπὸ τὴν ξύλευσιν τοῦ δάσους».
Και συνεχίζει το κείμενο που ο ίδιος ο Παπαδιαμάντης το αναφέρει με τους όρους «μικρά μελέτη» και «πραγματεία»:
«Ἔπειτα ἦτο ὁ λιμήν, ὁ λιμὴν τῆς βορειανατολικῆς πόλεως. Ἄ! αὐτὸς ὁ λιμὴν εἶχεν ὅλους τοὺς μυθολογικοὺς χαρακτῆρας, οὓς ἠδύνατό τις νὰ ἐπιθυμήσῃ διὰ μεγάλην ἐπιχείρησιν. Ὡμοίαζε μὲ τὸ παλάτι τῶν Σαράντα Δράκων ἢ μὲ τὸ Κάστρο τῆς Ὡριᾶς. Εἰς κάθε νέας ἐκλογὰς ἐπροκηρύσσετο ἡ ἐργολαβία· εἰς κάθε διάλειμμα μεταξὺ δύο ἐκλογῶν ἡ ἐργολαβία ἐγκατελείπετο. Ἐρρίπτοντο ἀκριβῶς τόσαι πέτραι πρὸς μόλωσιν* τῆς θαλάσσης, κατὰ τὰς παραμονὰς ἑκάστης ἐκλογῆς, ὅσαι, ἂν ὑπελογίζετο ὅτι θὰ εἴχομεν βουλευτικὰς ἐκλογὰς κατὰ πᾶν ἔτος, θὰ ἤρκουν ὅπως μετὰ τρεῖς αἰῶνας, μετὰ πέντε αἰῶνας τὸ πολύ, συντελεσθῇ τὸ ἔργον…»
Το διήγημα «Στο Χριστό στο Κάστρο» είναι ένα μάθημα αλληλεγγύης και ενότητας φύσης και ανθρώπου. Το διήγημα οι «Χαλασοχώρηδες», που γράφτηκε υπό την επήρεια των εκλογών της 3ης Μαΐου 1892 και της πτώχευσης της χώρας που ακολούθησε ένα χρόνο αργότερα, αποτελεί μια κριτική στο πολιτικό σύστημα και ένα μάθημα πολιτικής ιστορίας.


Καλά Χριστούγεννα κυρ Αλέξανδρε.