Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Τα κοινά. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Τα κοινά. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΦΟΒΟΥ


Του Σήφη Φανουράκη*


Επιβλήθηκε από την Κυβέρνηση το έσχατο μέτρο της απαγόρευσης της κυκλοφορίας. Φορτώθηκαν οι ευθύνες της πανδημίας στην «ατομική ευθύνη». Αποφεύγεται η κάλυψη των πραγματικών αναγκών της δημόσιας περίθαλψης, την οποία «χειροκροτούν» επικοινωνιακά.

Αυτή δεν είναι μια κανονική κατάσταση αστικής δημοκρατίας. Είναι μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης, χωρίς βέβαια αναστολή συνολική του Συντάγματος. Από την άλλη, o Μάικ Ράιαν του Π.Ο.Υ. τόνισε, «…πως το σκληρό μέτρο της  καραντίνας δεν  είναι το πιο αποτελεσματικό, αλλά ότι πρέπει να υπάρχουν οι κατάλληλες υπηρεσίες στη δημόσια υγεία, ώστε τα κρούσματα να εντοπίζονται, να απομονώνονται και να ιχνηλατούνται οι επαφές τους, ώστε να «σπάσει» η αλυσίδα της μετάδοσης. Αυτό που πραγματικά πρέπει να κάνουμε είναι να επικεντρώσουμε σε αυτούς που είναι άρρωστοι, αυτούς που έχουν τον ιό. Να τους απομονώσουμε, να βρούμε με ποιους ανθρώπους ήρθαν σε επαφή και να τους βάλουμε σε καραντίνα. Ο κίνδυνος αυτή τη στιγμή με τις καραντίνες, είναι ότι αν δεν θέσουμε σε προτεραιότητα ισχυρά μέτρα για την τόνωση της δημόσιας υγείας, όταν αρθούν τα μέτρα περιορισμού, θα επανέλθει ο κίνδυνος μετάδοσης της ασθένειας σημείωσε, προειδοποιώντας για ένα νέο κύμα πανδημίας. Η συντριπτική πλειοψηφία των χωρών έχει εφαρμόσει καραντίνες, επιρρίπτοντας στους πολίτες την ευθύνη της μη μετάδοσης, ωστόσο το εξοντωτικό ψυχολογικά μέτρο, φαίνεται ότι δεν είναι το πλέον αποτελεσματικό καθώς τα κρούσματα πολλαπλασιάζονται με σταθερούς ρυθμούς σε όλες τις χώρες, πλην της Κίνας, όπου ο συναγερμός έχει αρθεί προς το παρόν». 


Βέβαια, το «κατεπείγον» της επιδημίας που βιώνουμε, αναδεικνύει ότι, ο άκρατος ατομικισμός υπερισχύει του συλλογικού. Είναι αλήθεια ότι, η επιμονή μας στην "καθημερινότητα" οδηγεί, σε πολλές περιπτώσεις, στην παραβίαση των έκτακτων μέτρων για την αποτροπή εξάπλωσης του νέου φονικού ιού. Δυστυχώς αυτά είναι τα αποτελέσματα του νέο-φιλελευθερισμού που προτάσσει το ατομικό συμφέρον σε βάρος του γενικού, στα πλαίσια πάντα των ελευθεριών.

Εκτός των άλλων, ο νέος ιός επέφερε την πλήρη αμφισβήτηση όλου αυτού του συστήματος των ψεύτικων «φιλελευθερισμών» που προπαγάνδιζε και προωθούσε μανιωδώς τις ιδιωτικοποιήσεις, ως πανάκεια για την αντιμετώπιση των κρίσεων του καπιταλισμού και αποτέλεσε το ιδεολογικό υπόβαθρο «θεμελίωσης» της Ε.Ε.

Τόσα χρόνια ένα ευρύ δίκτυο από πληρωμένους δημοσιογράφους, διανοούμενους και μαζικά μέσα επικοινωνίας καλλιεργούσαν με σθένος το ψεύτικο αφήγημα της παγκοσμιοποίησης· όλοι αυτοί προσπαθούσαν να μας χειραγωγήσουν, επαναλαμβάνοντας μονότονα ότι, το ιδιωτικό αποτελεί την παγκόσμια πανάκεια, ενώ το δημόσιο αποτελεί το απόλυτο κακό.

Όμως τώρα είναι σαφές ότι, ο δημόσιος τομέας υγείας είναι αυτός που επωμίζεται όλο το βάρος της υγειονομικής κρίσης και όλοι προστρέχουν σ΄αυτόν, επαινώντας μάλιστα τους «ήρωες» εργαζόμενούς του.


Μετά την συνθήκη του Μάαστριχ μας έλεγαν ότι, για την επιτυχία του εγχειρήματος της «Ένωσης», είναι αναγκαία η αποκρατικοποίηση βασικών κλάδων της οικονομίας, της δημόσιας Υγείας, της Ασφάλειας, των Μεταφορών, της Παιδείας, του πολιτισμού, με στόχο βέβαια την ιδιωτικοποίησή τους, στα πλαίσια πάντα της «θαυματουργής» αυτορρύθμισης της αγοράς.

Ο όρος βέβαια της «αυτορρύθμιση της αγοράς» δεν είναι τίποτα άλλο από τα κέρδη. Για παράδειγμα, ο ιδιωτικός τομέας υγείας είναι «άφαντος» στην πανδημία. Περιμένει τους «φραγκάτους» για τα τεστ ελέγχου, αφού σκόπιμα δεν εφαρμόζεται η οδηγία του Π.Ο.Υ. για εκτεταμένους προληπτικούς ελέγχους! Μήπως για αυτό οι ντόπιοι «καλοί μαθητές» του Φρίντμαν δεν καλύπτουν την έλλειψη των αντιδραστήρων των δημόσιων νοσοκομείων από τον ιδιωτικό τομέα; 

Σε αυτή την ανθρωπιστική κρίση, όλοι οι ακραιφνείς ντόπιοι νεοφιλελέδες τώρα «ανακάλυψαν» το δημόσιο σύστημα υγείας και όλοι έγιναν «χουβαρντάδες» και θέλουν να το ενισχύσουν. Μάλιστα ο «ιεροφάντης» του νεοφιλελευθερισμού Στέφανος Μάνος ομολόγησε ότι, «Η κρίση βοήθησε να φανεί μια άλλη, καλύτερη πλευρά της δημόσιας διοίκησης. Πιο γρήγορη και αποτελεσματική από ό,τι την ξέραμε. Αντίθετα η ιδιωτική επιχείρηση φάνηκε να δυσκολεύεται να προσαρμοστεί στις απαιτήσεις ταχύτητας και αποτελεσματικότητας που επιβάλλει η πανδημία».Βέβαια «πριν αλέκτωρ λαλήσει» βόλεψαν τους «κλινικάρχες», δίνοντας τα διπλάσια χρήματα για ενοικίαση των κλινών Μ.Ε.Θ. των ιδιωτικών κλινικών, αντί να εξοπλίσουν τα δημόσια νοσοκομεία της χώρας με τις αναγκαίες Μ.Ε.Θ.


Είναι σαφές ότι, ο ιδιωτικός τομέας και η κυβέρνηση βλέπουν την κρίση ως μια τρομερή ευκαιρία για κερδοσκοπίες. Από την άλλη δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι σύμφωνα με την πράξη νομοθετικού περιεχομένου για τους επόμενους έξι μήνες δίνεται η δυνατότητα στους εργοδότες να απασχολούν τους εργαζόμενους κατά το ήμισυ με μειωμένες αποδοχές αντίστοιχα κατά 50%.

Μετά από τέτοιες συμπεριφορές είναι αναγκαίος ο «συλλογικός αναστοχασμός» για την προστασία των κοινών δημόσιων αγαθών της υγείας, της παιδείας, της ασφάλειας, των μεταφορών, του πολιτισμού. Πάνω απ΄όλα όμως είναι αναγκαία, η «συλλογική» στράτευση για την αλλαγή της νοοτροπίας του άκρατου ατομικισμού.

Τα παραδείγματα της Κίνας και της Ιταλίας είναι χαρακτηριστικά παραδείγματα αντιμετώπισης της πανδημίας που απειλεί ολόκληρο τον πλανήτη : Στη μεν Κίνα η κατάσταση ελέγχετε χάριν στην ισχυρή παρουσία των δομών ενός ισχυρού κράτους, που επέβαλε τη «συλλογική θέληση» για την απόκρουση της πανδημίας, με αυστηρά μέτρα. Στη δε Ιταλία η κατάσταση είναι σχεδόν ανεξέλεγκτη, αποτέλεσμα της διάλυσης του δημόσιου χαραχτήρα της υγείας από περιφέρεια σε περιφέρεια, ιδιαίτερα στις μεγάλες περιφέρειες του Βορρά, όπου τώρα και χρόνια έχουν «εμφιλοχωρήσει» οι πολιτικές των ιδιωτικοποιήσεων· είναι οι περιφέρειες όπου ασκεί την πολιτική εξουσία η Λέγκα του Σαλβίνι.

Όλη η δυτική Ευρώπη δοκιμάζεται τώρα από την κληρονομιά των «ιδανικών», της αλόγιστης παγκοσμιοποίησης, της «ελεύθερης αγοράς», του ατομικισμού και του αστικού φιλελευθερισμού.

Είναι εμφανές ότι τα «φιλελεύθερα ιδεώδη», δηλαδή ο καπιταλισμός, επιβιώνει μεταρρυθμίζοντας συνεχώς την δική του κατάσταση. Με τον ίδιο τρόπο, θα επιχειρήσει την εργαλειοποίηση του ιού και της πανδημίας, μετατρέποντάς την σε «τεχνική εξουσίας», όπως παλιότερα εργαλειοποίησε την τρομοκρατία.

Είναι σίγουρο ότι, οι κυβερνήσεις και η παγκόσμια ελίτ θα εκμεταλλευτεί την πανδημία. Οι ιδιωτικές βιομηχανίες θα εκμεταλλευτούν την ευκαιρία να κερδοσκοπήσουν μέσα στις μεγάλες κρίσεις. Η πολιτική στρατηγική της οικονομικής ελίτ χρησιμοποιεί τις κρίσεις μεγάλης εμβέλειας, ώστε να προωθήσει πολιτικές που συστηματικά διευρύνουν την ανισότητα και υπονομεύουν το κοινωνικό κράτος.

Έχει καταγραφεί ότι, σε στιγμές κρίσεων οι άνθρωποι φροντίζουν κατ΄αρχήν τις καθημερινές ανάγκες για να επιβιώσουν και επίσης εμπιστεύονται περισσότερο εκείνους που κατέχουν την εξουσία. Την ώρα της κρίσης δεν προσέχουμε όσο πρέπει τα παιχνίδια της εξουσίας, η οποία προωθεί πολιτικές πόλωσης του πλούτου.

Είναι σαφές ότι, η παρούσα κρίση μας βοηθά να ανακαλύψουμε  ρεαλιστικά, πώς είμαστε συνδεδεμένοι ο ένας με τον άλλο, παρόλο που το βάρβαρο οικονομικό σύστημα επιδιώκει να μας το αποκρύπτει επιμελώς και να μας ωθεί στον ατομικισμό. Άρα αν δεν φροντίσουμε το δημόσιο σύστημα υγείας και δεν έχουμε αλληλεγγύη μεταξύ μας, είμαστε ευάλωτοι και έρμαια αυτής της ανθρωπιστικής κρίσης. Και όπως λέει και ο Άγκαμπεν : «Το κύμα πανικού που έχει παραλύσει τις χώρες, δείχνει καθαρά ότι, η κοινωνία μας δεν πιστεύει πια σε οτιδήποτε άλλο εκτός απ’ την γυμνή ζωή[…]

Ο φόβος είναι κακός σύμβουλος, αλλά προκαλεί την εμφάνιση διάφορων πραγμάτων που ο καθένας υποκρίνεται ότι δεν βλέπει». 


*Ο Σήφης Φανουράκης είναι αρχιτέκτονας

"ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ" ΒΑΣΗΣ ΓΟΥΡΝΩΝ: ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΟΠΗ



ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ
oiko.par.her@gmail.com, www.opi.org.gr
Αγ. Φανουρίου 12, 71601 Ηράκλειο

Αρ. Πρ. ΕΠ00120

Δελτίο Τύπου, Ηράκλειο 7/1/2020

Πνεύμονας ελεύθερων χώρων και πρασίνου 
η πρώην Αμερικάνικη βάση Γουρνών

Το νέο αντισυνταγματικό σχέδιο που επιφυλάσσει το ΤΑΙΠΕΔ για την πρώην Αμερικάνικη Βάση στις Γούρνες θέλει να μετατρέψει τους τελευταίους ελεύθερους χώρους του βόρειου παραλιακού μετώπου του ν. Ηρακλείου σε ξενοδοχεία και καζίνο. Ζητάμε από το Περιφερειακό Συμβούλιο να εμμείνει στην αρχική του απόφαση με την οποία αρνήθηκε αυτή την αυθαιρεσία και να αναλάβει πρωτοβουλίες για την υλοποίηση των ελεύθερων χώρων.


- Στις 4-3-2019 συζητήθηκε στο Περιφερειακό Συμβούλιο η Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) του Ειδικού Σχεδίου Χωρικής Ανάπτυξης Δημοσίων Ακινήτων (ΕΣΧΑΔΑ) για το χώρο της πρώην Αμερικάνικης Βάσης στις Γούρνες.  Με το σχέδιο αυτό, το Ταμείο Αποκρατικοποιήσεων προωθεί την «αξιοποίηση» 316 στρεμμάτων για τουριστική μονάδα με παραθεριστικές κατοικίες, 29 στρεμμάτων για εμπορικό κέντρο και αιγιαλό και παραλία για τη δημιουργία τουριστικού λιμένα.

- Στις 10-1-2020 θα συζητηθεί στο Περιφερειακό Συμβούλιο μια τροποποιημένη μελέτη  για το ίδιο Σχέδιο, που έρχεται να προσθέσει και ...καζίνο στις παραπάνω χρήσεις.

Το ΕΣΧΑΔΑ για το χώρο της πρώην Αμερικάνικης Βάσης στις Γούρνες είχε προκαλέσει την αντίδραση του Περιφερειακού Συμβουλίου και την ομόφωνη καταψήφισή του. Στην εισήγηση την οποία υιοθέτησε το Περιφερειακό Συμβούλιο καταγράφεται ότι «η έκταση μετατρέπεται ουσιαστικά σε γκέτο για ξενοδοχεία υπερπολυτελείας», ότι «η πρόταση του ΤΑΙΠΕΔ δεν συμφωνεί με τη φιλοσοφία του ΣΧΟΟΑΠ του Δήμου και το Περιφερειακό Χωροταξικό», ότι «το παραλιακό μέτωπο θα μπορούσε να ανακουφίσει μια ακτογραμμή η οποία είναι γεμάτη ξενοδοχεία, που ο πληθυσμός του ζητάει να προσεγγίσει τη θάλασσα» και εν τέλει ότι «ο χαρακτήρας της έκτασης αυτής θα πρέπει να έχει κοινόχρηστο και εξωστρεφή χαρακτήρα», ενώ «στην πρόταση του ΤΑΙΠΕΔ δεν παρουσιάζεται τίποτα ως κοινόχρηστο στα τριακόσια πενήντα στρέμματα της έκτασης».



Η Οικολογική Παρέμβαση Ηρακλείου, ανέκαθεν ευαισθητοποιημένη στο ζήτημα της προστασίας των κοινόχρηστων χώρων, επειδή θεωρεί ότι το πιο κρίσιμο ζήτημα είναι ότι ο χώρος που προορίζεται για «αξιοποίηση» από το Ταμείο Αποκρατικοποιήσεων είναι ο ίδιος χώρος που από το Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο (ΣΧΟΟΑΠ) προβλέπεται να μείνει κοινόχρηστος,

•         έστειλε στις 26-3-2019, στο Υπουργείο Περιβάλλοντος, στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση και στην Περιφέρεια Κρήτης αίτημα να ακυρωθεί το ΕΣΧΑΔΑ της Πρώην Αμερικάνικης Βάσης Γουρνών, να εφαρμοστεί το ΣΧΟΟΑΠ που προβλέπει 60% ελεύθερους χώρους και να εκπονηθεί η πολεοδομική μελέτη της περιοχής, προβάλλοντας και το γεγονός ότι είναι αντισυνταγματικό να κτίζονται χώροι που είναι χαρακτηρισμένοι από το εγκεκριμένο σχεδιασμό ως κοινόχρηστοι,

•            προχώρησε σε συλλογή υπογραφών με θέμα «Πνεύμονας ελεύθερων χώρων και πρασίνου η πρώην Αμερικάνικη Βάση Γουρνών» με το ίδιο παραπάνω σκεπτικό, που μέχρι σήμερα έχουν υπογράψει πάνω από 1800 πολίτες (http://chng.it/rTvWhGcmMC).

Επειδή θεωρούμε ότι το πιο σημαντικό θέμα είναι η εξασφάλιση των κοινόχρηστων χώρων, τους οποίους καταργεί τόσο το αρχικό ΕΣΧΑΔΑ όσο και η τροποποίησή του, και ότι η προσθήκη καζίνου, όχι μόνο δεν συνιστά βελτίωση αλλά αντίθετα επιδεινώνει το καθεστώς αποξένωσης της κοινωνίας από ένα χώρο που της είναι απόλυτα αναγκαίος για άλλη χρήση,

ζητάμε από το Περιφερειακό Συμβούλιο Κρήτης να εμείνει στην αρχική του θέση, να αρνηθεί την προοπτική αλλαγής της χρήσης γης σε τουρισμό αναψυχής και να αναλάβει πρωτοβουλίες για την υλοποίηση των ελεύθερων χώρων που προβλέπονται από το σχεδιασμό για τον μεγαλύτερο κοινόχρηστο χώρο του βόρειου μετώπου του ν. Ηρακλείου.


Οικολογική Παρέμβαση Ηρακλείου
www.opi.org.gr



Αριστείδης Παπαδάκης                                               
                                                                      Δρ. Μιχάλης Προμπονάς
     Πρόεδρος Δ.Σ.                                                                                                                                                                                                                                     ΑντιπρόεδροςΔ.Σ.


ΤΟ ΚΙΤΣ ΤΗΣ ΠΛΑΤΕΙΑΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ -η καταστροφή της αισθητικής-


 Του Σήφη Φανουράκη


Τι ακριβώς εννοούμε με τον όρο Κιτς; Μπορούμε να πούμε ότι είναι η «άσχημη» τέχνη που καταστρέφει τις εικαστικές αξίες και προωθεί τις ψευδαισθήσεις της αισθητικής;

Σύμφωνα με τον Walter Benjamin, το κιτς σε αντίθεση με την τέχνη, αναφέρεται σε ένα χρηστικό αντικείμενο το οποίο προσφέρει άμεση συναισθηματική ανακούφιση χωρίς πνευματική προσπάθεια.

Σύμφωνα δε με τον  Κούντερα και τον  Γκρήνμπεργκ   μπορούμε επίσης να πούμε ότι κίτς  ή κακογουστιά είναι: όλα  όσα είναι κίβδηλα στη σύγχρονη ζωή και αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της ανθρώπινης φύσης, προσδιορίζοντας ανθρώπινες καταστάσεις και κοινωνικές συμπεριφορές, αλλά και μία καλλιτεχνική «τάση»  στα στενά πλαίσια της αισθητικής αντίληψης στην τέχνη.

Γενικά, με  τον όρο Κιτς  εννοούμε, όχι μόνο την έλλειψη καλού γούστου, αλλά την πνευματική, την πολιτισμική και την κοινωνική «έκπτωση».





Άλλωστε, η μετα-μοντέρνα τέχνη έχει κατακλυστεί από  καλλιτεχνικές προσεγγίσεις του Κιτς που κινούνται ανάμεσα στην υπερβολή και σε μια «αβάσταχτη» ελαφρότητα.

Όταν μια κοινωνία ενδιαφέρεται μόνο για τα υλικά αγαθά  με άκρατη καταναλωτική μανία, υιοθετεί μοιραία  εκφράσεις του Κιτς, τόσο στην αισθητική όσο και στην καθημερινή συμπεριφορά της.
Αυτή ακριβώς η αντίληψη έχει «εμφιλοχωρήσει» τώρα και χρόνια στη σκέψη  και πράξη των Δημοτικών αρχών της πόλης.

Μπορούμε να καταλάβουμε ότι, τα πάντα γίνονται στο όνομα της «είσπραξης» και του κέρδους, αλλά δεν κατανοούμε καθόλου, το μέγεθος της «ξεφτίλας» και της εκκωφαντικής έλλειψης  κουλτούρας : γενικά όλες οι αξίες και οι έννοιες, ηθικές, θρησκευτικές και αισθητικές, της κοινωνίας στην οποία ζούμε.

Όταν αυτές οι αξίες και οι έννοιες καταστρέφονται, χωρίς να αντικαθίστανται από καινούργιες ισάξιες, τότε υπάρχει μια «κοινωνική καταστροφή» της κουλτούρας από το υπάρχον οικονομικό σύστημα, με στόχο, την ολική υποκατάστασή τους με άλλες αξίες που προάγουν αποκλειστικά τα παραγωγικά και καταναλωτικά πρότυπα, τα οποία υιοθετούνται και αναπαράγονται κύρια από την μικροαστική τάξη.




Βέβαια αυτά τα πρότυπα γίνονται αποδεκτά σαν τυπικά πλαίσια αναφοράς χωρίς περιεχόμενο και χωρίς αναφορά στην κοινωνία από την οποία γεννιούνται. Και έτσι, η κακογουστιά (το Κιτς) κυριαρχεί ως   αυθόρμητη πολιτιστική  πρωτοπορία της κοινωνίας, που επιβιώνει ανάλογα με τον ρυθμό της ενδεχόμενης κατανάλωσης.
Αυτή η ολική υποταγή του προϊόντος  στην κατανάλωση  και τη «χρησιμότητα», χωρίς αυτό να είναι ωραίο, οδηγεί σταδιακά  στο κακό γούστο των καταναλωτών, μόνο για εμπορικούς λόγους.
Κατά τον ίδιο τρόπο τα διάφορα «δρώμενα» στην πόλη, μετατρέπονται  σε «ομοιώματα» πολιτιστικών δράσεων στην υπηρεσία της κατανάλωσης των μαγαζιών.

Στην περίπτωση των κακόγουστων εφήμερων γιορτινών κατασκευών στην πλατεία Ελευθερίας, για τις οποίες δεν υπάρχει έγκριση από κανένα φορέα που προστατεύει αυτή την πόλη, υποθέτω ο Δήμος θα έχει κάποιο οικονομικό όφελος, ενοικιάζοντας την Πλατεία, ενώ η γύρω περιοχή (τα καφέ, τα σουβλατζίδικα κ.α), θα «συμμετάσχουν» οικονομικά στο όλο event.




Σε αυτά τα δρώμενα του Δήμου, υιοθετούνται και προάγονται τα «ομοιώματα» της καταναλωτικής κοινωνίας  που διαμορφώνουν μια απατηλή  εικόνα, του γούστου, της αισθητικής του πρέποντος, του ορθού ή του λάθους.
Μια εικόνα που αντλεί τη δύναμή της από το μοντέλο της Disney Land. Μια εικόνα–ομοίωμα, που τόσο θαυμάσια αλληλοτροφοδοτεί τα media και έχει σαν λαϊκιστικό  άλλοθι:  - "αυτά αρέσουν στα παιδία".

Έτσι «το  φωτεινό χωριό – χριστουγεννιάτικο κάστρο» που στήθηκε στην πλατεία, ως ψευδαίσθηση γιορτινής «αναψυχής» σε συνδυασμό με  την «ειρήνευση μέσω ενός καφέ», καταναλώνεται μαζί με τα πλαστά πρότυπα της αισθητικής των κακόγουστων κατασκευών του.

Η επίκληση της αρεσκείας των παιδιών ή του κόσμου αποτελεί  εργαλείο εμπέδωσης του λαϊκισμού.
Μήπως αυτά τα «παιδιά» δεν αξίζουν καλλίτερα αισθητικά πρότυπα και παιδεία; 
Γιατί να καθηλώνονται από μικρά σε τέτοια κίβδηλα αισθητικά πρότυπα της εφήμερης κατανάλωσης; Μήπως για να ενσωματώνουν καλλίτερα την επιβολή της εξουσίας, χωρίς διαμαρτυρία;

Όμως έτσι, προωθείται η ανάγκη ύπαρξης του παραμορφωτικού καθρέφτη της ωραιοποίησης και της αυτοϊκανοποίησης, που ενισχύει την στάση του νέου ανθρώπου που θέλει να αρέσει. Επίσης προωθείται η ανάγκη της όποιας εξουσίας που για να είναι αρεστή, πρέπει να επιβεβαιώσει όλα όσα ο κόσμος θέλει να ακούσει.




H συγκεκριμένη χρήση της πλατείας από την Δημοτική αρχή, έστω και για ένα μήνα, μας δείχνει ότι ο δημόσιος χώρος έχει χειραγωγηθεί από τις οικονομικές δυνάμεις. Έχει απολέσει τα χαρακτηριστικά του, ως «δημόσια σφαίρα» και πεδίο πολιτικής συμμετοχής, που αποτελούν το θεμέλιο μιας δημοκρατικής δημοτικής διακυβέρνησης.
Από την άλλη βέβαια σύμφωνα με τον Σωκράτη, «το καλόν συμπίπτει με το αγαθόν ενώ αμφότερα συμπίπτουν με το ωφέλιμον».

Για τον Σωκράτη λοιπόν, η Αισθητική (το κάλλος) και η Ηθική (το αγαθόν), συμπληρώνονται από το Ωφέλιμον, ενώ και τα τρία μαζί συνιστούν αυτό που κοινά λέμε «Αισθητικόν». 

Άλλωστε στην αρχαιότητα, με το κάλλος, το αγαθόν και το ωφέλιμον - μέσα στην απλότητα και στο απέριττο - πραγματώθηκε η πιο υψηλή έκφραση της ισορροπίας του Απολλώνιου και Διονυσιακού πνεύματος η οποία απεικονίζεται  στον πολιτισμό του Παρθενώνα, ο οποίος μνημονεύεται και από τον Περικλή ως: «Φιλοκαλούμεν τε γαρ μετ΄ευτελείας και φιλοσοφούμεν άνευ μαλακίας».

Θυμάμαι δε, έναν καθηγητή μου στην Αρχιτεκτονική, που όταν μας επέβλεπε τις εργασίες, μας έλεγε πάντα : να απεχθάνεστε την μετριότητα, αλλά ούτε και να αρκείστε στην απλή ομορφιά. Πάντα θα πρέπει να αναζητείτε το θεσπέσιο, στην τέχνη, στην αρχιτεκτονική και σε όλα τα επίπεδα της ζωής σας.


Ο Σήφης Φανουράκης είναι αρχιτέκτονας




ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΚΑΙ ΣΥΡΙΖΑ

Του Γιώργου Μ. Βαθιανάκη


Τον επόμενο Μάιο του 2019 διεξάγονται οι εκλογές για την ανάδειξη των αιρετών μελών της Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Τ.Α.) α΄ και β΄ βαθμού με ταυτόχρονες εκλογές για την ανάδειξη των κατά χώρα εκπροσώπων των 28 μελών της Ευρωπαϊκής ΄Ενωσης (Ε.Ε.) στην Ευρωπαϊκή Βουλή.

Από κόμματα και συλλογικότητες που δρουν στην Τ.Α. έχουν ήδη ξεκινήσει οι συζητήσεις για το πολιτικό – αυτοδιοικητικό υπόβαθρο, με το οποίο θα κατέλθουν στον στίβο τους εκλογικής μάχης καθώς και οι διαδικασίες για τη συγκρότηση των πιθανών σχημάτων που θα διεκδικήσουν την ψήφο των κατά Δήμο και Περιφέρεια πολιτών.

Στο παρόν σημείωμα θα ασχοληθούμε με το θέμα των αυτοδιοικητικών εκλογών σε σχέση με τον ΣΥΡΙΖΑ.

Στην πρόσφατη (13-14/10/18) συνεδρίαση τους Κεντρικής Επιτροπής (Κ.Ε.) του, μετά από αρκετές τοποθετήσεις επί του θέματος, προσδιορίστηκε η εκλογική τακτική και οι συμμαχίες για τους εκλογές αυτές, με κύριους άξονες:

·        Την ευρύτερη δυνατή συμφωνία για το ρόλο τους Τ.Α. στο πολιτικό-αυτοδιοικητικό σύστημα τους χώρας, σε συνδυασμό με τους μεταρρυθμίσεις που προωθούνται για τους ΟΤΑ, με την ενίσχυση τους δημοκρατίας και τη συμμετοχή των πολιτών.
·        Ένα συνεκτικό αναπτυξιακό σχέδιο, βασισμένο τους ανάγκες των τοπικών κοινωνιών, με σεβασμό στο περιβάλλον.
·        Τη συγκρότηση μετώπου απέναντι στο νεοφιλελευθερισμό, την ακροδεξιά, το φασισμό, τη διαφθορά, τη διαπλοκή, τον ρατσισμό, την ξενοφοβία και την ομοφοβία. Συνεχής και συνεπής υπεράσπιση των πολιτικών και κοινωνικών δικαιωμάτων.
·        Την εφαρμογή κοινωνικής και πολιτιστικής-πολιτισμικής πολιτικής (υγεία, παιδεία, αλληλεγγύη), με την ενίσχυση δημοτικών και κοινωνικών υπηρεσιών.
·        Την προώθηση τους Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας (Κ.Αλ.Ο.), ως εναλλακτικού οικονομικού παραδείγματος.
·        Τη θεσμοθέτηση τους τακτικής λογοδοσίας.
·        Τη χρηστή και διαφανή διαχείριση του δημόσιου χρήματος.

Την πολιτική δε των συμμαχιών ανέλυσε, κατά τη γνώμη μου, ο γραμματέας της Κ.Ε. Πάνος Σκουρλέτης σε πρόσφατη συνέντευξή του: 

«… Η προηγούμενη περίοδος, λόγω του πολύ συγκεκριμένου προγράμματος που εφαρμόζαμε, δεν άφηνε πολλά περιθώρια να κάνουμε πράγματα, εκτός των όσων τους είχαν επιβληθεί από την τελευταία συμφωνία και ως εκ τούτου υπήρχε μια αναδίπλωση στον εαυτό τους. Τώρα, λοιπόν, έχουμε περισσότερες δυνατότητες και θεωρώ, ότι η πολιτική τους δράση και παρουσία θα πρέπει να στοχεύει στο να καταστούμε αξιόπιστοι στη συνείδηση των πολιτών, να αποδείξουμε, ότι αυτά που εμείς οι ίδιοι έχουμε παρουσιάσει σαν νέες δυνατότητες, μπορούμε να τα κάνουμε πράξη.»

Και παρακάτω: «… Θα έλεγα, ότι αυτή τη στιγμή ως χώρος έχουμε ανάγκη μια πολύπλευρη και πολυεπίπεδη πολιτική ανοίγματος και συνεργασιών. Η προσπάθεια αποκατάστασης μιας πολιτικής επικοινωνίας και ενδεχομένως συμπόρευσης με αριστερούς, πρώην συντρόφους τους, που «πάγωσαν» τα τελευταία χρόνια ή που δεν μπόρεσαν να κατανοήσουν την επιλογή του συμβιβασμού που κάναμε, πρέπει να είναι μέλημά τους, αλλά δεν φτάνει μόνο αυτό. Διότι εμείς, όπως έλεγα πριν, έχουμε ανάγκη να αποκαταστήσουμε την πολιτική μας αξιοπιστία σε όλο τον κόσμο που μας ψήφισε στις εκλογικές μάχες του ΄15 και στο μεγαλύτερο κομμάτι του κόσμου που μας ψήφισε στο δημοψήφισμα. Αυτές είναι οι πολιτικές μας δεξαμενές, αν θέλουμε να τις προσδιορίσουμε με όρους εκλογικούς. Γι’ αυτό μίλησα για μια πολυεπίπεδη προσπάθεια ανοίγματος του κόμματος. Από την άλλη, νομίζω, ότι είναι η στιγμή, με αφορμή τις δημοτικές εκλογές, για να εμπεδώσουμε μια συμπόρευση που υπήρξε όλο αυτό το διάστημα, από το ΄12 κι έπειτα, με όλους αυτούς που μας στήριξαν πολιτικά, αλλά που ποτέ δεν αποκτήσαμε οργανικές σχέσεις. Είναι διάφοροι πρώην, πρώην από το ΠΑΣΟΚ, πρώην ακόμη και από το χώρο της Δεξιάς, που τα τελευταία χρόνια χειραφετήθηκαν από τη δεξιά παράταξη και τους βλέπουμε, μετά και από την εμπειρία της διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, να δηλώνουν, ότι θα είναι μαζί μας. Αυτός είναι ένας τους κόσμος, που ουσιαστικά για να το πω, χρησιμοποιώντας έναν όρος τη βάση του οποίου μας ασκούν κριτική, αποπασοκοποιήθηκε όλα αυτά τα χρόνια και πλέον έχουμε μια κοινή, θολή, διαδρομή συμπόρευσης. Θα πρέπει πλέον με ένα πιο πολιτικό τρόπο να κινηθούμε από εδώ και πέρα μαζί τους, αναφέρομαι κυρίως σε δυνάμεις που θα πρέπει να συμπορευθούμε στο επίπεδο των αυτοδιοικητικών εκλογών. Άρα, αυτό που λέγαμε για τις αριστερές δυνάμεις που απομακρύνθηκαν από εμάς, είναι αναγκαίο, γιατί είναι πολιτικά και ποιοτικά κάτι διαφορετικό, αλλά και από την άλλη υπάρχει όλος αυτός ο κόσμος που τους παρακολουθεί και μας στήριξε και που αναζητά μια μεγαλύτερη πολιτική σχέση μαζί μας.»

Η πιο πάνω ανάλυση, έστω και μικρή αλλά μεστή, στα πλαίσια μιας συνέντευξης τύπου, θεωρώ, ότι βάζει την κοινή συνισταμένη, σε συνδυασμό πάντα με την πιο πάνω απόφαση της Κ.Ε., για την πορεία που πρέπει να ακολουθήσει ο ΣΥΡΙΖΑ, όσο αφορά την τακτική και τις συμμαχίες του, τους επόμενες αυτοδιοικητικές εκλογές.

 Οι διαρροές που έχουν διαχυθεί εντέχνως στη δημόσια σφαίρα δεν συνάδουν με τη λειτουργία, δράση και πρακτική ενός αριστερού ριζοσπαστικού κόμματος,  που αναφέρεται στην εσωτερική του δημοκρατία και στις αποφάσεις που αυτό λαμβάνει. Πολύ δε περισσότερο απέχουν πόρρω από τις πιο πάνω αναφορές στην πρόσφατη απόφαση της Κ.Ε. και τη συνέντευξη του Πάνου Σκουρλέτη αυτές οι διαρροές που αναφέρονται στην Περιφέρεια Κρήτης και στον Δήμο Ηρακλείου.

Οι πρόσφατες προσωπικές στρατηγικές και οι εγωπαθείς, ατομοκεντρικές πρακτικές στην  κεντρική πολιτική σκηνή επέφεραν τρομερά πλήγματα στην δημόσια εικόνα και της κυβέρνησης και του πρωθυπουργού και του κυβερνώντος κόμματος. 

Από την άλλη πλευρά, -καθώς ο κόσμος αρχίζει να «ξεμουδιάζει» από τη μέγγενη του τρίτου προγράμματος και να επανέρχεται έστω και δειλά το χαμόγελο στα χείλη του, ακόμη κι αν είναι μισό-, είναι καθήκον των οργανωμένων δυνάμεων του ΣΥΡΙΖΑ, να αναστρέψουν αυτό το κλίμα, καθώς υπάρχει χρόνος για ανασύνταξη και συσπείρωσή του, ώστε να δώσει με συνέπεια και έμπνευση τη μάχη των αυτοδιοικητικών εκλογών, έχοντας στο νου πάντα, ότι είναι προτιμότερο να κερδίζεις μέσα σ’ αυτή τη μάχη ξανά την εμπιστοσύνη των μαζών, παρά να στοιχηθείς πίσω από πρόσωπα και υποψηφιότητες, που έχουν  χάσει την έξωθεν καλή μαρτυρία στήνοντας τα δίχτυα της διαπλοκής ακόμη και κατά τη διάρκεια της βαθιάς οικονομικής, πολιτικής και πολιτισμικής κρίσης.

 Οι δυνάμεις δε που που με βάση τα παραπάνω μπορούν να αποτελέσουν συστατικά στοιχεία τέτοιων συμμαχιών,  έχουν  αποστρέψει τα μάτια τους από τα κατεστημένα σχήματα και πρόσωπα, έχοντας στρέψει τα νώτα τους στις πρακτικές τους και αναζητούν μια σταθερά στη ριζοσπαστική αριστερά. 

Αυτή η στάση, κοινωνική, πολιτική και κομματική θα αποτελέσει πρόκριμα και καταλύτη για τις βουλευτικές εκλογές. Αυτά τα τελευταία ισχύουν πολύ περισσότερο για την Κρήτη και το Ηράκλειο…


Ο Γιώργος Μ. Βαθιανάκης είναι νομικός

ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟ: ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΕΝΟΣ ΚΟΜΒΙΚΟΥ ΖΗΤΗΜΑΤΟΣ


Του Δημήτρη Μπέτσου


“Μου κρατούσαν τόσα χρήματα επί τόσα χρόνια για να πάρω μια σύνταξη της πείνας”… “Τσάμπα πλήρωνα εισφορές τόσα χρόνια”… “Αν κρατούσα αυτά τα χρήματα θα είχα πέντε διαμερίσματα παραπάνω τώρα”… κ.ο.κ.  

Πόσες φορές τα τελευταία χρόνια δεν έχουμε ακούσει συνταξιούχους ή εργαζόμενους στα πρόθυρα της συνταξιοδότησης να σχολιάζουν με αυτό τον τρόπο τις εξελίξεις γύρω από το ασφαλιστικό σύστημα;

Άπειρες θα πείτε, μιας και η Ελλάδα έχει μετατραπεί τα τελευταία χρόνια, ελέω και της κρίσης, σε μια χώρα συνταξιούχων. Αντικειμενικά, η όποια δημόσια συζήτηση για το ασφαλιστικό στη χώρα μας έγινε μέσα σε ένα περιβάλλον που κυριαρχούνταν από “κραυγές” και την καθόριζε η λογική του “πολιτικού κόστους”.

Επειδή όμως το υπάρχον ασφαλιστικό σύστημα αποτελεί πεδίο όπου πραγματώνεται η κοινωνική αλληλεγγύη, η Αριστερά, έστω και σε αυτή τη συγκυρία των μνημονίων και της επιτήρησης πρέπει να αφήσει το στίγμα της, υπερασπίζοντας τον κοινωνικό χαρακτήρα του.

Ας τα πάρουμε όμως τα ζητήματα με τη σειρά:

·         Μια πολύ μικρή ιστορική αναδρομή.

Ιστορικά, τα Ταμεία καταθέτουν τα διαθέσιμά τους στην Τράπεζα της Ελλάδος.

Αρχικά από τη δεκαετία του '50, και μετά τη θέσπιση του αναγκαστικού νόμου 1611/1950, τα αποθεματικά τοποθετούνταν υποχρεωτικά σε άτοκους λογαριασμούς, μέσω των οποίων υποτίθεται ότι χρηματοδοτήθηκε η εκβιομηχάνιση της χώρας. Υπολογίζεται ότι την περίοδο 1951-1975 χάθηκαν περίπου 58 δισ. ευρώ.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η περίοδος της χούντας, όπου το 1973, το επιτόκιο ήταν 4% και ο πληθωρισμός 15,5%.

Το 1974, με πληθωρισμό 26,5%, το επιτόκιο παρέμεινε στο 4%. Από το 1985, για πρώτη φορά, επιτράπηκε στα Ταμεία να καταθέτουν τα αποθεματικά τους με τα τρέχοντα επιτόκια και πάλι με μεγάλες απώλειες.

Από τη δεκαετία του 1990, με το νόμο 2076/1992 (κυβέρνηση ΝΔ), δόθηκε η δυνατότητα στα Ταμεία να τζογάρουν το 20% των αποθεματικών τους στο χρηματιστήριο. Το ποσοστό αυτό αυξήθηκε με το νόμο 2676/1999 (κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ) και παράλληλα δόθηκε η δυνατότητα σε συμμετοχή των Ταμείων στα λεγόμενα «νέα» τραπεζικά και άλλα προϊόντα.

Από το 1994 ο λογαριασμός των διαθεσίμων έγινε έντοκος. Με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ όμως απαγορεύθηκε να δίνει τόκο. Έτσι, από το 1997 τα χρήματα τοποθετούνταν κατά κύριο λόγο σε ομόλογα και η πρόσοδος των Ταμείων ήταν αποτέλεσμα της διαχείρισης του «Κοινού Κεφαλαίου». Οι αποδόσεις τους μάλιστα παραδοσιακά ήταν οι υψηλότερες της κατηγορίας στην αγορά.

Την περίοδο 1999-2002 και 2008-2009 χάθηκαν περίπου 7 δισ. ευρώ στο χρηματιστηριακό τζόγο/αγορά μετοχών από τα ασφαλιστικά ταμεία κ.ά.

Ουσιαστικά, ανατέθηκε εν λευκώ στους τραπεζίτες η διαχείριση των αποθεματικών των Ταμείων.

Από την αγορά των λεγόμενων «δομημένων ομολόγων» χάθηκαν επίσης τεράστια ποσά. Ακόμη, είναι δύσκολο να υπολογιστεί το μέγεθος της ζημιάς από την απομείωση της αξίας των τίτλων που διαθέτουν έως σήμερα.

Για να κατανοήσει κανείς λοιπόν το τι συμβαίνει σήμερα με το ασφαλιστικό πρέπει να ξεκαθαρίσουμε στο μυαλό μας ότι υπάρχουν δύο αντιδιαμετρικά αντίθετα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης: Το κεφαλαιοποιητικό (που οι περισσότεροι εσφαλμένα πιστεύουν ότι έχουμε στην Ελλάδα, και για αυτό διαμαρτύρονται) και το αναδιανεμητικό (που πραγματικά έχουμε).

·         Το κεφαλαιοποιητικό σύστημα
Η βασική στόχευση του κεφαλαιοποιητικού συστήματος δεν είναι η κοινωνική αλληλεγγύη, αλλά η επίτευξη της μέγιστης οικονομικής αποδοτικότητας. Η αρχή που διέπει τη λειτουργία τους είναι αυτή της ατομικής κεφαλαιακής συσσώρευσης, σύμφωνα με την οποία το ύψος των παρεχόμενων συντάξεων είναι συνάρτηση της ικανότητας των ατόμων να αποταμιεύουν εισοδήματα κατά τη διάρκεια του εργάσιμου βίου τους. Η κεφαλαιοποιητική μέθοδος χρηματοδότησης στηρίζεται εξολοκλήρου στις δυνάμεις της αγοράς, ενώ ταυτόχρονα αποτελεί και τη βάση λειτουργίας των ασφαλιστικών εταιρειών που δραστηριοποιούνται στον ιδιωτικό τομέα. Η αποδοτικότητα αυτών των συστημάτων δεν εξαρτάται από τις κοινωνικές συνθήκες, αλλά από την επέκταση και την κερδοφορία των εγχώριων και διεθνών χρηματαγορών, αφού η λογική τους συνίσταται στην επένδυση των αποθεματικών σε χρηματιστηριακά προϊόντα με σκοπό την υψηλή κερδοφορία, ενώ το κράτος έχει μικρή επιρροή, και κυρίως εποπτικό ρόλο στην όλη διαδικασία.
Οι πολιτικές που σχετίζονται με το ασφαλιστικό στις μέρες μας πριμοδοτούν το κεφαλαιοποιητικό σύστημα, καθώς συνιστά μια κεντρική νεοφιλελεύθερη επιλογή και η λειτουργία του είναι συνυφασμένη με την προώθηση των συμφερόντων του χρηματιστηριακού κεφαλαίου. Αξίζει εδώ να σημειωθεί ότι η αστάθμητη λειτουργία των χρηματαγορών αποτελεί και την αχίλλειο πτέρνα του εν λόγω συστήματος, αφού δεν είναι εύκολο να προβλεφθεί το ύψος και η διάρκεια των συνταξιοδοτικών εισοδημάτων.

·         Το αναδιανεμητικό σύστημα
Τα αναδιανεμητικά συστήματα από την άλλη, στηρίζονται στην αρχή των τρεχουσών πληρωμών, δηλαδή οι σημερινοί εργαζόμενοι καταβάλλουν τις εισφορές από τις οποίες χρηματοδοτούνται οι τρέχουσες συντάξεις. Από την παραπάνω αρχή προκύπτει και το βασικό χαρακτηριστικό αυτού του τρόπου χρηματοδότησης: η διαγενεακή αλληλεγγύη. Ιστορικά, το εν λόγω μοντέλο προέκυψε από τη μετεξέλιξη της αλληλοβοηθητικής ασφάλισης, που αναπτύχθηκε κυρίως ανάμεσα στους μισθωτούς και για αυτό το λόγο στηρίζεται στις εισφορές. Η ανάδειξή του σε κυρίαρχο μοντέλο οφείλεται, σε ορισμένες περιπτώσεις, στους αγώνες διάφορων μερίδων της εργατικής τάξης, ενώ σε άλλες περιπτώσεις στην πρωτοβουλία της κρατικής γραφειοκρατίας.
Η κοινωνική ασφάλιση εδώ λοιπόν λειτουργεί σαν αλυσίδα: οι σημερινοί εργαζόμενοι πληρώνουν εισφορές, οι οποίες αναδιανέμονται άμεσα ως συντάξεις στους τωρινούς συνταξιούχους. Όταν φτάσει η ώρα των σημερινών εργαζόμενων να βγουν στη σύνταξη, αυτή θα προέλθει από τις εισφορές των μελλοντικών εργαζόμενων. Από τις εισφορές επίσης, τα ταμεία δημιουργούν αποθεματικά για τις ανάγκες ρευστότητας του κοντινού μέλλοντος. Στα θετικά του συστήματος πρέπει επίσης να προστεθεί και η ομαλή μεταφορά εισοδημάτων σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής του εργαζόμενου, αφού η δομή του διευκολύνει την έμμεση τιμαριθμική αναπροσαρμογή των συντάξεων, καθιστώντας το έτσι σημαντικό όπλο στην αντιμετώπιση της φτώχειας που πλήττει κατά κύριο λόγο την τρίτη ηλικία. Στο σύστημα αυτό τον κυριότερο ρόλο παίζει η διαδικασία της αναδιανομής, την οποία αναλαμβάνει το κράτος.
Το γεγονός ότι το διανεμητικό σύστημα είναι μία κοινωνικά γειωμένη μέθοδος χρηματοδότησης των συντάξεων το καθιστά αυτόματα αρκετά ευαίσθητο στις μεταβολές της κοινωνικοπολιτικής και της εργασιακής δομής. Η χρυσή εποχή για τα διανεμητικά συστήματα ήταν η περίοδος της κεϋνσιανής συναίνεσης, όταν ο βασικός προσανατολισμός των κρατικών πολιτικών, ήταν η επίτευξη της πλήρους απασχόλησης και η ενίσχυση της συνολικής ζήτησης. Το αυξημένο επίπεδο απασχόλησης διεύρυνε τη δεξαμενή των εισφορών εξασφαλίζοντας ένα ικανοποιητικό επίπεδο συντάξεων, το οποίο με τη σειρά του ενίσχυε την αγοραστική δύναμη όσων ήταν έξω από την αγορά εργασίας διασφαλίζοντας το επίπεδο της συνολικής ζήτησης.
Η διάρρηξη της κεϋνσιανής συναίνεσης, σε συνδυασμό με τις δημογραφικές μεταβολές, οδήγησε τα διανεμητικά συστήματα σε κρίση. Συγκεκριμένα, η εγκατάλειψη της πλήρους απασχόλησης και η εισαγωγή των ευέλικτων μορφών εργασίας συρρίκνωσαν το ασφαλισμένο εργατικό δυναμικό, περιορίζοντας τη δεξαμενή των εισφορών. Από την άλλη πλευρά, το πέρασμα της γενιάς της πλήρους απασχόλησης στη σύνταξη οδήγησε σε επέκταση των απαιτούμενων κονδυλίων, τα οποία σε αρκετές περιπτώσεις ξεπερνούν τις καταβαλλόμενες εισφορές. Αυτό λοιπόν που είναι βασικό να κατανοήσουμε είναι πως, στο αναδιανεμητικό σύστημα, η σύνταξη είναι μεν ανάλογη των εισφορών, δεν είναι όμως υποχρεωτικό το ύψος της να αντιστοιχεί σε αυτές. Το ύψος λοιπόν των συντάξεων μοιραία εξαρτάται από μια σειρά οικονομικών παραμέτρων με σημαντικότερες την ανεργία και την δημοσιονομική κατάσταση της χώρας, μιας και στην Ελλάδα ένας από τους βασικούς χρηματοδότες του ασφαλιστικού συστήματος, εκτός από τους εργαζόμενους και τους εργοδότες είναι και το κράτος.
Ας δούμε τώρα ποια δεδομένα έχουν δημιουργηθεί στην Ελλάδα μετά από εφτά χρόνια οικονομικής κρίσης και πως επηρεάζεται η ομαλή λειτουργία του ασφαλιστικού συστήματος, η προάσπιση του οποίου θα πρέπει να αποτελεί σημαντικό διακύβευμα για μια κυβέρνηση που θα ήθελε να αυτοπροσδιορίζεται ως Αριστερή.
Όπως προείπαμε, το ελληνικό Ασφαλιστικό σύστημα είναι διανεμητικό. Οι σημερινοί εργαζόμενοι «διανέμουν» μέρος του εισοδήματός τους σε προηγούμενες γενιές. Οι εισφορές των εν ενεργεία εργαζόμενων, και όχι μόνο, χρησιμοποιούνται από τα Ταμεία για να καταβληθούν οι συντάξεις στους υφιστάμενους συνταξιούχους. Και εδώ ξεκινάνε τα δύσκολα:
Κρίσιμη παράμετρος στη λειτουργία του αναδιανεμητικού συστήματος είναι η αναλογία εργαζόμενων-συνταξιούχων. Ειδικότερα, όταν η αναλογία εργαζόμενων-συνταξιούχων είναι υψηλή, το διανεμητικό σύστημα μπορεί να είναι πολύ γενναιόδωρο, καθώς υπάρχουν πολλοί που εισφέρουν (εργαζόμενοι) και λίγοι που λαμβάνουν (συνταξιούχοι). Στο διάγραμμα που ακολουθεί αποτυπώνεται η καθοδική πορεία που είχε η αναλογία εργαζομένων-συνταξιούχων  από το 1975 έως το 2009.















Η επιδείνωση της σχέσης εργαζόμενων-συνταξιούχων σε συνδυασμό με την απορρύθμιση της αγοράς εργασίας και τη σταδιακή κυριαρχία επισφαλών μορφών απασχόλησης, συνέπεια των οποίων ήταν χαμηλότερες εισροές στα ταμεία, χειροτέρευσαν την κατάσταση του συστήματος. 
Δεν πρέπει επίσης να παραβλέψουμε όχι μόνο την εκτεταμένη εισφοροδιαφυγή και την απροθυμία των τότε κυβερνήσεων να την πατάξουν, αλλά και τις εθελούσιες εξόδους σε μεγάλους ομίλους του ευρύτερου δημόσιου τομέα, με χαρακτηριστικότερη εκείνη του ΟΤΕ το 2007. Τότε το δημόσιο ανέλαβε ένα τεράστιο οικονομικό κόστος για να πουληθεί η εταιρία με ελκυστικότερους όρους στη Deutsche Telekom. Πολλοί εργαζόμενοι σε παραγωγικές ηλικίες συνταξιοδοτήθηκαν, με το σκεπτικό να μειωθεί το εργασιακό κόστος, και στην θέση τους προσλήφθηκαν ή “ενοικιάστηκαν” νέοι εργαζόμενοι με χειρότερους εργασιακούς όρους.
Είδαμε λοιπόν ότι στην Ελλάδα το πολιτικό σύστημα χρησιμοποιούσε το ασφαλιστικό σύστημα για να εδραιώνει την ηγεμονία του “δωροδοκώντας” εμμέσως την κοινωνία και να εξυπηρετεί τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα.
Στο πλαίσιο αυτό το ελληνικό ασφαλιστικό σύστημα εμφανίζονταν να είναι το πιο γενναιόδωρο σύστημα και από τις 30 χώρες του ΟΟΣΑ. Όσον αφορά το ποσοστό αναπλήρωσης δηλαδή το ποσοστό του εισοδήματος των εργαζομένων που «αναπληρώνεται», που καταβάλλεται ως σύνταξη δηλαδή όταν συνταξιοδοτούνται, η Ελλάδα καταλάμβανε το 2009 την 1η θέση στη σχετική κατάταξη.




































Με λίγους εργαζόμενους, απορυθμισμένη αγορά εργασίας και πολύ γενναιόδωρο σύστημα, τα Ταμεία ήταν ελλειμματικά. Για να καταβληθούν οι συντάξεις, το κράτος συνεισέφερε ολοένα και μεγαλύτερα ποσά στα Ταμεία (επιχορηγήσεις, κοινωνικοί και αποδιδόμενοι πόροι). Το 2000 η επιχορήγηση του κράτους προς τα Ταμεία ήταν 4,8 δισ. (3,3% του ΑΕΠ). Το 2009 ήταν 17 δισ. (7,2% του ΑΕΠ).


























Αυτά προς το παρόν. Έπεται συνέχεια…



Ο Δημήτρης Μπέτσος είναι κοινωνιολόγος - εκαπαιδευτικός MSc